Türkiye‟nin Kabuklu Fındık İhracat Miktarı , Dünya Fındık İthalatı ,Türkiye’de İllere Göre Fındık Üretimi

Tarımsal Ekonomi Araştırma ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE) tarafından hazırlanan “Durum ve Tahmin Raporları” gerçekleştirilen diğer bütün çalışmalara temel teşkil edecek bilgi ve veri tabanı oluşturulmasını sağlayarak, sektördeki gelişmeleri yakından izleyecek ilgili kişi, grup ve kuruluşları gelişmelerden haberdar edip bilgilendirmektedir.

 
Bu raporda yer alan “Durum”, bir önceki yıla ait üretim, kullanım (tüketim), ihracat, ithalat ve stokları, “Tahmin”, içinde bulunulan yıla ait gerçekleşen fakat tam netleşmeyen gelişmeleri “Öngörü” ise bir sonraki yıla ait muhtemel gelişmeleri belirtmektedir. Ayrıca raporda Türkiye‟ deki gelişmelerin yanı sıra dünyadaki gelişmeler de dikkate alındığı için söz konusu ürün ile ilgili dünyadaki durum da değerlendirilmektedir.

 
Fındık sağlıklı beslenmede, öz kaynakların değerlendirilmesinde, istihdam yaratmada, diğer sanayi dallarına hammadde temin etmede ve yüksek katma değeriyle tarım ekonomisi için ciddi bir öneme sahiptir. Bu nedenle Türkiye‟de Fındık üretim dallarında faaliyet gösteren ilgililer, istatistik verilerden başlayan yapısal ve ekonomik konuları içeren çok yönlü ve kararlı politikalar üretmek görevini üstlenmelidir. “Fındık Durum ve Tahmin Raporu” ile üreticiler, ilgili kurum ve kuruluşlar, birlikler, sanayiciler, tüccarlar, üniversiteler ve konuyla ilgilenen tüm kesimlerin bilgileri dahilinde, ortak ve güvenilir bir bilgi kaynağı olma özelliğine sahip olarak hazırlanarak ve konu ile ilgili temel politikalar oluşturulması aşamasında önemli katkılar sağlanılacağı düşünülmektedir.

 
Mine HASDEMİR
Enstitü Müdür V.
İÇİNDEKİLER
ÖZET……………………………………………………………………………………… iii
BAŞLICA GELİŞMELER……………………………………………………………… iii
DÜNYADA DURUM: 2009/2010…………………………..…………………………… 1
Dünya Fındık Üretimi ……………………………………………………………………. 1
Dünya Fındık Ticareti…………………………………………………………………….. 6
Dünya Fındık Fiyatları………………………………………………………..………….. 9
DÜNYADA TAHMİN VE ÖNGÖRÜ:2010/2011-2011/2012………………..………… 10
TÜRKİYE’DE DURUM: 2009/2010………………………………….…………………. 11
Türkiye Fındık Üretimi ……………………………………………………….…………… 12
Türkiye Fındık Dış Ticareti ………………………………………………..….………….. 15
Türkiye Fındık Fiyatları ……………………………………………………..….………… 16
TÜRKİYE’DE TAHMİN VE ÖNGÖRÜ:2010/2011-2011/2012…………..…………… 19
TÜRKİYE FINDIK POLİTİKASI……………………………………………………… 20
KAYNAKLAR…………………………………………………………………..………… 21
EK TABLOLAR………………………………………………………………….……….. 22
TABLOLAR
Tablo 1. Dünya Fındık Arzı ve Kullanımı ………………………………………………..
3
Tablo 2. Türkiye Fındık Arzı ve Kullanımı ………………………………………………
13
EK TABLOLAR
Ek Tablo 1. Dünya Fındık Ekim Alanları …………………………………………………
22
Ek Tablo 2. Dünya Fındık Üretimi ……………………………………………………….
23
Ek Tablo 3. Dünya Fındık Verimi ………………………………………………………..
23
Ek Tablo 4. Önemli Fındık Üreticisi Ülkelerin Arz-Talep Denge Tabloları …………….
24
Ek Tablo 5. Avrupa İç Fındık Fiyatları …………………………………………………..
25
Ek Tablo 6. Türkiye‟de Fındık Ağaç Sayısı, Toplu Meyveliklerin Alanı ve
Üretimi ………………………………………………………………………
25
Ek Tablo 7. Türkiye’de Bölgelere Göre Fındık Üretimi, Toplu Meyveliklerin
Alanı ve Üretim Payı …………………………………………………………
26
Ek Tablo 8. Türkiye’de İllere Göre Fındık Üretimi, Toplu Meyveliklerin
Alanı ve Üretim Payı …………………………………………………………
27
Ek Tablo 9. Türkiye‟nin Kabuklu Fındık İhracat Miktarı ve Değeri ……………………..
28
Ek Tablo 10. Türkiye‟nin Kabuksuz Fındık İhracat Miktarı ve Değeri …………………..
29
Ek Tablo 11. Türkiye‟nin Kabuksuz Fındık İthalat Miktarı ve Değeri ……………………
30
Ek Tablo 12. Türkiye‟nin Ülkelere Göre Kabuksuz Fındık İhracat Miktarı ve Değeri …..
31
Ek Tablo 13. Türkiye‟nin Ülkelere Göre Kabuksuz Fındık İthalat Miktarı ve Değeri ……
32
Ek Tablo 14. Türkiye‟nin Ülkelere Göre Kabuklu Fındık İhracat Miktarı ve Değeri ……
33
Ek Tablo 15. Türkiye‟de Fındık Üretici, Tüketici ve Borsa Fiyatları …………………….
34
Ek Tablo 16. Türkiye‟de ihracat sezonu itibariyle İhraç Fiyatları ………………………..
34
Ek Tablo 17. Türkiye‟de İllere Göre Kabuklu Fındık ÇEF Fiyatları ……………………..
35
ŞEKİLLER
Şekil 1. Dünya Fındık Alanlarının Ülkelere Göre Dağılımı ………….………………….…
2
Şekil 2. Dünyada Fındık Üretimi ………………………………………………………..….
4
Şekil 3. Dünya Fındık üretimi, ithalatı ve Arzı ……….……………………………………
5
Şekil 4. Dünya Fındık Tüketimi ………………………………………………………..….
5
Şekil 5. Dünya Fındık Tüketimi, İhracatı ve Kullanımı ……………………………………..
6
Şekil 6. Dünya Fındık Dış Ticaret hacmi ……………………………………………….…
7
Şekil 7. Dünya Fındık İhracatı …………………………………………… ………..……..
8
Şekil 8. Dünya Fındık İthalatı ……………………………………………………..………
9
Şekil 9. Avrupa Piyasalarında İç Fındık Fiyatları…………….………………..……..……
9
Şekil 10. Türkiye‟de Fındık Üretim Bölgeleri ……………………………………………..
10
Şekil 11. Türkiye‟de Fındık Alanlarının Bölgelere Göre Dağılımı ……………………….
12
Şekil 12. Türkiye‟de Fındık Alanlarının İllere Göre Dağılımı …………………………….
13
Şekil 13. Türkiye‟de Fındık Üretiminin Bölgelere Göre Dağılımı ………………………..
14
Şekil 14. Türkiye‟de Fındık Üretiminin illere Göre Dağılımı ……………………………..
14
Şekil 15. Türkiye Fındık İhracatının Ülkelere Göre Dağılımı ……………………………..
16
Şekil 16. Türkiye’de Fındık Fiyatları ……..…………………………………………………….
17
Şekil 17. Türkiye’nin İhracat Sezonu İtibariyle İhraç Fiyatları ……………………………
17
Fındık D&T 2011/
i
ÖZET
Durum: 2009/2010 Dünya fındık üretimi 650 bin ton, arzı ise 1,5 milyon ton, Dünya fındık tüketimi 705 bin ton, Dünya fındık ticaret hacmi yaklaşık olarak 760 bin ton, Dünya fındık stok kullanım oranı %28, Türkiye fındık üretimi 500 bin ton, Türkiye fındık dış ticaret hacmi yaklaşık olarak 220 bin ton ve ihracat değeri 1,38 milyar $, Türkiye fındık stok kullanım oranı %30,1 olarak gerçekleşmiştir.
Tahmin: 2010/2011 Dünya fındık üretiminin 726 bin ton, arzının ise 1,6 milyon ton, Dünya fındık tüketiminin 769 bin ton, Dünya fındık ticaret hacminin yaklaşık olarak 837 bin ton, Dünya fındık stok kullanım oranının %23, Türkiye fındık üretiminin 600 bin ton, Türkiye fındık dış ticaret hacminin yaklaşık olarak 280 bin ton ve ihracat değerinin 1,78 milyar $, Türkiye fındık stok kullanım oranının ise %17,6 olduğu tahmin edilmektedir.
Öngörü: 2011/2012 Dünya fındık üretiminin 617 bin ton, arzının ise 1,4 milyon ton, Dünya fındık tüketiminin 783 bin ton, Dünya fındık ticaret hacminin yaklaşık olarak 730 bin ton, Dünya fındık stok kullanım oranının %12, Türkiye fındık üretiminin 440 bin ton, Türkiye fındık dış ticaret hacminin yaklaşık olarak 212 bin ton, Türkiye fındık stok kullanım oranının ise %15,5 olacağı öngörülmektedir.
Fındık D&T 2011/
1
DÜNYADA DURUM: 2009/2010
2008/2009 döneminde 978 bin ton olan toplam fındık üretimi bir sonraki dönem %34 oranında azalarak 650 bin tona gerilemiştir. Buna bağlı olarak 2009/2010 döneminde dünya fındık arzı bir önceki döneme oranla %9 azalarak 1,5 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Dünya fındık ticaret hacmi 765 bin tona ulaşırken ihracat yaklaşık olarak 409 bin ton ve ithalatta 356 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Tüketim ise aynı dönemde 2008/2009 dönemine oranla yaklaşık olarak %7 gerileyerek 697 bin ton olmuştur.
Fındık, Fagales takımının Betulaceae familyasının Coryleae alt familyasının, Corylus cinsine girer. Meyvecilik bakımından önemli olan ve ekonomik olarak kültürü yapılan türler, Corylus Avellane L. (Adi fındık) , Corylus Colurna L. (Türk fındığı) ve Corylus Maxima Mill. (Lambert fındığı)‟dir. Ayrıca günümüzde çeşitli türlerin melezleri de oldukça önem kazanmaktadır.
İnsan beslenmesinde önemli bir yeri olan fındık çeşitli şekillerde tüketilmekle beraber iç fındığın %80‟i çikolata sanayinde (kıyılmış, dilinmiş, öğütülmüş olarak) bisküvi, şekerleme, tatlı, pasta ve dondurma yapımında kullanılırken, iç piyasada ve ihracatta değerlendirilemeyen fındıklar ise yağlık olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte, yağ çıkarılması ile ortaya çıkan küspe, yüksek oranda protein içermesi nedeniyle (%38–45) hayvan yemi olarak yem sanayinde değerlendirilmektedir. Ayrıca, fındıkkabuğu çeşitli sanayi kollarında (sunta, yer muşambaları, plastik, boya, parlatma yağı vs.) hammadde olarak kullanılırken, fındık yaprağı ise tabii gübre olarak fındık bahçelerine veya diğer tarım alanlarına geri dönmektedir.
Fındık iyi bir vitamin ve mineral kaynağıdır. 100 gram iç fındıkta 0,69 mg B vitamini, 31,4 mg E vitamini ve ayrıca az miktarda A ve C vitaminleri bulunurken, 5,8 mg Demir, 160,0 mg Kalsiyum, 2,2 mg Çinko, 655,3 mg Potasyum, 2,1 mg Sodyum, 161,2 mg Magnezyum, 1,3 mg Bakır ve 5,1 mg Manganez bulunur. Zengin bir besin maddesi olan fındığın 100 gramı 725 kalori sağlamaktadır. Fındık bu özellikleri nedeniyle beden ve zihin yorgunluğunu giderici, enerji verici, kalp ve damar sağlığını koruyucu özellikle sahip bir üründür.
Dünya Fındık Üretimi
Dünyada bademden sonra en yaygın yetiştiriciliği yapılan sert kabuklu meyve olan fındığın yabani çeşitleri, kuzey yarım kürenin ılıman iklim kuşağındaki her bölgede yetiştirilebilmesine rağmen, kültür çeşitleri başta Türkiye olmak üzere İtalya, Azerbaycan, ABD, İspanya, Almanya, Çin, İran, İspanya, Fransa, Yunanistan, Rusya Federasyonu, Kırgızistan, Portekiz, Beyaz Rusya, Moldova Cumhuriyeti, Tacikistan, Gürcistan, Ukrayna, Tunus, Macaristan, Kıbrıs ve Kamerun‟da yetiştirilmektedir.
2009 yılı FAO rakamlarına göre dünyada 602 bin ha alanda fındık yetiştirilmektedir. Türkiye tek başına dünya fındık alanlarının yaklaşık olarak %70‟ine sahiptir. Türkiye‟yi %12 payla İtalya izlerken, %4 pay ile Azerbaycan üçüncü sırada yer almaktadır. Bu ülkelerle birlikte İspanya, İran, Gürcistan, Çin ve ABD‟de bulunan fındık alanları dünya toplam fındık alanlarının yaklaşık olarak %97‟sini oluşturmaktadır. Aralarında Fransa, Rusya, Özbekistan, Kırgızistan, Hırvatistan, Macaristan, Ukrayna, Romanya ve Danimarka gibi ülkelerinde bulunduğu 21 ülke ise sahip oldukları toplam 20 bin ha fındık alanı ile dünya fındık alanlarından aldıkları %3 payla diğer ülkeleri oluşturmaktadır (Şekil 1).
Fındık D&T 2011/
2
Şekil 1. Dünya Fındık Alanlarının Ülkelere Göre Dağılımı (%, 2009)
Kaynak: FAO
Dünya fındık üretimi incelendiğinde Türkiye‟nin dünya fındık üretiminden aldığı ortalama %72 pay ile ilk sırada yer aldığı görülmektedir. İtalya ise dünyanın ikinci büyük fındık üreticisidir. Nitekim AB fındık üretiminin büyük çoğunluğu İtalya tarafından sağlanmaktadır. İtalya‟da yaklaşık olarak 100 bin ha alanda ortalama 100 bin ton/yıl üretim yapılmaktadır. Fındık üretimi kuzeyde Piedmont bölgesinde, merkezde Viterbo ve Sicilya bölgesinde ve güneyde Avellino‟da yaygındır. Üreticiler fındık yetiştiriciliğinde sulama, gübreleme, ilaçlama ve mekanizasyon gibi üretim tekniklerini hızla geliştirerek verimliliği artırmışlardır. Böylelikle dünya piyasalarındaki rekabet gücü korunmaktadır. İtalya da kabuk rengi güzel ve gösterişli iri çeşitte çerezlik fındık üretimi yapılmaktadır.
ABD yaklaşık olarak 12 bin ha alanda ortalama 35 bin ton/yıl üretimi ile İtalya‟dan sonra dünyanın üçüncü büyük fındık üreticisidir. Dünya fındık üretiminden ortalama olarak %3 pay alan ABD‟de fındık alanları Oregon ve Washington‟da bulunmakta olup Oregon Willamette bölgesinde yoğunlaşmıştır. Nitekim bu bölge ABD fındık üretiminin %99‟unu karşılamaktadır. Bu bölgede tarımı yapılan fındığın yaklaşık %77‟si Barcelona, geriye kalanlar ise Ennis ve Casina çeşitleri ile küçük bir alanda ABD‟de geliştirilen Willamette çeşitleridir. ABD‟de bölge şartlarına uygun, soğuğa ve hastalıklara karşı dayanıklı fındık çeşitleri geliştirilmiş olup verimlilik artırılmıştır ve bu çalışmalar günümüzde halen sürdürülmektedir. Buna bağlı olarak da ABD geniş fındık alanları olmamasına karşın dünya üretiminde ilk üç ülke arasında yer almaktadır. Ayrıca Türkiye ve Avrupa‟da elle yapılan fındık hasadına karşın ABD‟de gerek hasat ve gerekse hasat sonrası işlemler mekanizasyona dayalı olarak yürütülmektedir.
Önemli fındık üreticisi ülkelerden birisi de İspanya olmasına rağmen dünya üretimindeki yerini son yıllarda ABD‟ye kaptırmıştır. İspanya‟da üretim alanlarında son 20 yıllık bir dönemde herhangi bir artış gözlenmemekte olup yaklaşık olarak 25 bin ha olan üretim alanında ortalama 25 bin ton/yıl üretim gerçekleştirilmektedir. İspanya‟nın üretim alanlarının %85‟i Tarragna Bölgesinde olup, plantasyonların %80‟i Negret çeşidinden oluşmaktadır. İspanya‟da fındık üretim alanlarının ve üretim miktarının gelişememesinin en büyük sebebi, Türkiye‟de üretilen fındıklar karşısında fiyat itibari ile rekabet gücünün olmamasıdır.
Fındık D&T 2011/
3
Son yıllarda Gürcistan ve Azerbaycan‟ da da fındık üretiminde ilerlemeler kaydedilmektedir. Bu ülkelerde fındık üretiminin nihai mamullerinde fındık kullanılan ve bu alanlarda tekel oluşturan büyük firmalar tarafından desteklendiği yolunda bilgiler alınmaktadır. Fındık Tanıtım Grubu tarafından yaptırılan araştırmalar sonucunda elde edilen verilere göre bu ülkelerde fındık alanları artmakta olup potansiyelin Gürcistan‟da 85 bin ha Azerbaycan‟da ise 25 bin ha olduğu belirtilmektedir. Ayrıca Türkiye‟nin fındık üretiminde ve ticaretinde ilk sırada yer alması ve Türkiye‟de arzda yaşanan dalgalanmalara bağlı olarak fiyatta meydana gelen istikrarsızlık nedeniyle piyasalarda oluşan güvensizlik sonucunda dünya piyasalarında bu üstünlüğü kırmaya yönelik bir takım faaliyetler yürütülmektedir.
Son yıllarda Avrupa Birliği, üye ülkelerindeki sert kabuklu meyve üreticilerine yaptığı destekler ile İtalya, İspanya, Yunanistan, Fransa ve Portekiz gibi ülkelerde üretimi artırmaya çalışmaktadır. Diğer taraftan ABD yaptığı çalışmalarla kendi kendine yeterli olmaya gayret göstermektedir. Ayrıca Almanya izlediği politikalarla Arjantin, Azerbaycan, Gürcistan gibi ülkelerde fındık üretimini teşvik etmektedir. Günümüzde özellikle güney yarımkürede yer alan Arjantin ve Şili gibi ülkelerde fındık üretimi yapılması için özendirici ve teşvik edici faaliyetlerde bulunulduğu, bu ülkelerde ürün alınacak konuma gelindiği ve toplam fındık üretim alanlarının 10 bin ha seviyelerine ulaştığı tahmin edilmektedir.
Tablo 1. Dünya Fındık Arz ve Kullanımı (Ton, kabuklu)
2009/2010
2010/20111
2011/20122
Başlangıç Stoku (1 Ağustos)
531.290
430.755
354.170
Üretim
649.640
726.400
617.200
İthalat
357.375
401.320
399.000
Toplam Arz
1.538.305
1.558.475
1.370.370
İhracat
402.150
435.390
430.000
Tüketim
705.400
768.915
782.970
Toplam Kullanım
1.538.305
1.558.475
1.370.370
Bitiş Stoku (31 Temmuz)
430.755
354.170
157.400
Stok/Kullanım Oranı (%)
28
23
12
Kaynak: USDA
1/Tahmin, 2/Öngörü
Dünya fındık üretim rakamları incelendiğinde; 2008/2009 döneminde 978 bin ton olan toplam fındık üretiminin bir sonraki dönemde %34 oranında azalarak yaklaşık olarak 650 bin tona gerilediği gözlenmektedir (Tablo 1). Fındık üretiminde gözlenen bu büyük orandaki düşüşün temel nedeni 2009 yılında Türkiye‟de arka arkaya yaşanan sel felaketleridir. Nitekim Türkiye‟de yaşanan bu durum -dünya fındık üretimde en büyük ülke olması nedeniyle- dünya üretimine de doğrudan yansımıştır.
2009/2010 dünya üretimi ülkeler bazında incelendiğinde toplam 650 bin ton fındık üretiminin 470 bin tonunu tek başına Türkiye karşılamış ve dünya fındık üretiminden %72 pay almıştır. 105 bin ton fındık üretimi ile AB-27 dünya sıralamasında ikinci sırada yer alırken dünya fındık üretiminden de %16 pay almıştır. ABD ise aynı dönemde gerçekleştirmiş olduğu 43 bin ton üretim ile dünya fındık üretiminin %7‟sini karşılamıştır (Şekil 1). Ayrıca diğer ülkeler tarafından üretilen 32 bin ton fındığın çoğunluğu Azerbaycan tarafından üretilmiştir.
Fındık D&T 2011/
4
Şekil 2. Dünyada Fındık Üretimi (000 Ton, 2009/2010)
Kaynak: Ek Tablo 2‟ den hazırlanmıştır.
2009/2010 döneminde 530 bin ton olan başlangıç stoklarının bir önceki döneme oranla %52 artmasına rağmen dünya fındık üretiminde yaşanan düşüş toplam fındık arzını da olumsuz yönde etkilemiştir. Bu nedenle 2009/2010 döneminde dünya fındık arzı bir önceki döneme oranla %9 azalarak 1,5 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.
Fındığın temel gıda maddesi olmaması yanında fiyatının yüksek oluşu tüketimini oldukça sınırlamaktadır. Bu özelliğinden dolayı tüketim, genellikle kişi başına milli geliri çok yüksek olan Avrupa ülkelerinde fazladır. Dolayısıyla ülkelerin gelişmişlik durumları ve fındık mamulü maddelerin tüketim alışkanlıkları tüketimi büyük ölçüde belirlemektedir.
2009/2010 döneminde dünya fındık tüketimi 697 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Fındık tüketimi ülkeler bazında incelendiğinde; toplam tüketimin yarısına yakınının (%47) AB-27 tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. AB-27‟yi %35 ile Türkiye izlerken Rusya, Kanada, İsviçre ve ABD aldıkları %3‟er pay ile tüketim sıralamasında önde gelen ülkelerdir (Şekil 3). Üretici ülkelerin iç tüketimleri hariç tutulduğunda ise dünya fındık tüketiminin yaklaşık %95’lik bölümü Avrupa‟da tüketilmektedir. Almanya ve Rusya en büyük tüketici ülkelerdir. Bu ülkeleri Fransa, İngiltere, Hollanda, Avusturya, İsviçre ve İskandinav ülkeleri izlemektedir. Yurtiçi tüketimde kullanılan bu fındıkların genel olarak %70‟i çikolata sanayisinde, %20‟si şekerleme ve pastacılıkta, %10’u ise kuru yemiş olarak değerlendirilmektedir.
Fındık D&T 2011/
5
Şekil 3. Dünya Fındık Üretimi, İthalatı ve Arzı (000 Ton)
Kaynak: Tablo 1‟ den hazırlanmıştır.
Şekil 4. Dünyada Fındık Tüketimi (000 Ton, 2009/2010)
Kaynak: www.fas.usda.org
Fındık zorunlu tüketim maddesi olmaması nedeniyle tüketimi çeşitli nedenlere bağlı olarak değişmektedir. Ayrıca dünya piyasalarında ikame ürün olarak bademin de bulunuyor olması özellikle fındık fiyatlarının artış gösterdiği zamanlarda talebi badem tüketimine kaydırmaktadır.
2009/2010 döneminde de fındık üretiminde yaşanan %34‟lük azalış fındık fiyatlarını oldukça etkilemiş olup fiyatların yükselmesi özellikle tüketimin %70-90‟ının kullanıldığı çikolata ve şekerleme sektörün de tüketimi bademe kaydırmıştır. Bu nedenle bu dönemde dünya fındık
Fındık D&T 2011/
6
tüketiminde bir önceki döneme oranla %7‟lik bir azalma yaşanmış ve dünya fındık tüketimi yaklaşık olarak 705 bin ton olarak gerçekleşmiştir.
2009/2010 döneminde dünya fındık ihracatının bir önceki döneme oranla neredeyse olağan seyrini koruması (%1 artış), tüketimde gözlenen düşüşü toplam kullanıma da yansıtmıştır. Aynı dönem dünya toplam fındık kullanımı 2008/2009 dönemine göre %8 oranında azalarak yaklaşık olarak 1,5 milyon ton olmuştur.
Şekil 5. Dünya Fındık Tüketimi, İhracatı ve Kullanımı (000 Ton)
Kaynak: www.fas.usda.org
Dünya Fındık Ticareti
Dünyada fındık dış ticaretinin gelişimini önemli ölçüde fındığın tüketim yapısı belirlemektedir. Fındığın zorunlu gıda maddeleri arasında yer almaması ve çerezlik tüketiminin üretime göre oldukça sınırlı olması, buna karşın özellikle çikolata sanayinin hammaddesi olması gibi etkenler dış ticaret yapısını önemli ölçüde etkilemektedir. Nitekim dünya fındık üretiminin %70‟i çikolata, %20‟si şekerleme ve pastacılıkta ve yaklaşık %10‟u ise çerezlik olarak tüketilmektedir.
Fındığın önemli bir bölümünün çikolata sanayisinde kullanılması nedeniyle çikolata sanayisinin gelişmiş olduğu özellikle Avrupa ülkeleri dünya fındık ticaretinde önemli rol oynamaktadırlar.
Fındık uluslararası ticarete ham ve işlenmiş olarak çok çeşitli formlarda konu olmakla birlikte iç fındıklar dünya ticaretinde en önemli kalemi oluşturmaktadır. Ayrıca dünya fındık piyasasında ihracatçılar, üretici ve üretici olmayan ülkelerden oluşmaktadır.
Fındık üreticisi olmadığı halde fındık ihracatçısı olan ülkeler ithal ettikleri fındıkları işleyerek ihraç eden ülkelerdir.
Dünya fındık ihracatında Türkiye ilk sırada yer alırken, onu sırasıyla ABD, Azerbaycan ve AB-27 izlemektedir. Dünya fındık üretiminde ikinci sırada yer alan İtalya‟da dış ticarette
Fındık D&T 2011/
7
genel olarak istikrarlı bir trend vardır. İhracat çoğunlukla Almanya, Fransa ve İsviçre‟ye yapılırken ithalat en çok fındıkta dünya lideri olan Türkiye‟den yapılmaktadır. Fındık üretiminde dünya üçüncüsü olan ABD‟nin ihracatında yer alan en önemli ülkeler ise Hong-Kong, Vietnam, Çin, Meksika ve Kanada‟dır.
Almanya fındık üreten bir ülke olmamasına rağmen dışarıdan aldığı fındığı işleyerek dünya fındık ihracatında önemli bir yer edinmiştir. Almanya‟nın yanı sıra İngiltere, İrlanda, İsviçre, Bulgaristan, Macaristan ve Kanada da üretici olmayıp fındık re-eksportu yapan diğer ülkelerdir.
Dünya fındık ticaretinde ki gelişmeler rakamlarla incelendiğinde; 2008/2009 yılında bitiş stoklarının 530 bin ton olarak bir sonraki döneme devretmesi ile 2009/2010 döneminde fındık üretiminde gözlenen büyük düşüşe rağmen dünya fındık ticaret hacmi bir önceki dönem seyrini korumuş ve yaklaşık olarak 760 bin ton olarak gerçekleşmiştir. İhracat ve ithalat rakamlarında önemli değişimler yaşanmazken 2009/2010 döneminde ihracat bir önceki döneme oranla yaklaşık olarak %1‟lik artışla 402 bin ton, ithalat ise %1 azalarak 357 bin ton olarak gerçekleşmiştir.
Şekil 6. Dünya Fındık İthalatı, İhracatı Ve Dış Ticaret Hacmi (000 Ton)
Kaynak: www.fas.usda.org
Fındık D&T 2011/
8
Şekil 7. Dünyada Fındık İhracatı (000 Ton, 2009/2010)
Kaynak: www.fas.usda.org
Dünya fındık ihracatında yıllık olarak yaklaşık 450–600 bin ton fındık ticarete konu olurken, bu ticaretteki en büyük pay, miktarı yıllara göre değişmekle birlikte Türkiye‟nindir. 2009/2010 dönemi dünya ihracatı ülkeler bazında incelendiğinde; 402 bin ton fındık ihracatından aldığı %78 pay ile Türkiye en büyük tedarikçidir. ABD aynı dönemde yapmış olduğu 34 bin ton ihracatla toplam fındık ihracatından %9 pay alırken Azerbaycan 26 bin ton ile toplam ihracattan %6 pay almaktadır. AB-27 ise 11 bin ton fındık ihracatı ile 2009/2010 dönemi dünya fındık ihracatının %3‟ünü karşılamıştır (Şekil 7). Diğer ülkeler arasında yer alan Hong-Kong ise yaklaşık olarak 13 bin ton ihracatla dünya fındık ticaretinde öne çıkmaktadır.
2009/2010 döneminde dünya fındık ihracatından %3 pay alan AB‟de bu ihracatın %55‟ini tek başına İtalya gerçekleştirmişken, geri kalan kısmı İspanya, Almanya, Fransa, Hollanda ve İngiltere tarafından gerçekleştirilmiştir.
Fındık dış ticareti ithalat açısından değerlendirildiğinde ise ülke grupları itibariyle AB, ülkeler içerisinde de Almanya dünyanın en büyük fındık ithalatçısı konumundadır. Dünya fındık ithalatının yaklaşık %80’i AB tarafından gerçekleştirilirken yaklaşık olarak %30’u tek başına Almanya tarafından gerçekleştirilmektedir. Almanya‟nın dünya fındık ithalatındaki öneminin başlıca nedenleri olarak, fındığı temel hammadde olarak kullanan gıda sanayinin oldukça gelişmiş olması ve önemli fındık ithalatçısı firmaların Hamburg Borsası Mal Birliği çatısı altında bir araya gelmiş olmaları sıralanabilir.
Dünya fındık ithalatında Almanya’yı %12 ile İtalya ve %7 ile Fransa takip etmektedir (Şekil 4). Fındık piyasasında ithalatçı olan diğer ülkeler ise İsviçre, Rusya, Belçika-Lüksemburg, Çin, Avusturya, Hollanda, İngiltere, ABD, Mısır, İspanya, Kanada, Polonya, Yunanistan ve Danimarka‟dır.
Fındık D&T 2011/
9
Şekil 8. DünyadaFındık İthalatı (000 Ton, 2009/2010)
Kaynak: www.fas.usda.org
Çikolata ve şekerleme sanayisinin gelişmiş olduğu ithalatçı ülkeler, aynı zamanda fındığın ikamesi olan bademin de en önemli alıcısı durumundadırlar. Badem fiyatlarının fındığa göre daha istikrarlı olması ve Kaliforniya Pazarlama Kurulu‟nun izlemiş olduğu etkin pazarlama politikasının etkisiyle dünya fındık ithalatı uzun yıllar boyunca olağan seyrini korurken dünya badem ithalatı fındığa göre daha hızlı bir şekilde artmaktadır.
Dünya Fındık Fiyatları
Dünya fındık fiyatlarının belirlenmesinde Türkiye, fındık üretim miktarı ve ihracatı bakımından dünyada lider ülke konumunda olmasına karşın dünya fındık piyasasında bu potansiyelini yeterince değerlendirememektedir. Dünyada fındık re-exportu yapan ülkeler piyasada belirleyici ülke konumunda olup sektöre yön veren kuruluş ve alt bileşenleri bu ülkelerde yer almaktadır. Dünya fındık fiyatları da, fındık ithalatında ilk sırada yer alan Almanya‟daki Hamburg Borsası tarafından belirlenmektedir.
Bununla birlikte Türkiye dünya fiyatlarının belirlenmesinde belirleyici olamazken Türkiye‟de oluşan iç piyasa fındık fiyatları dünya fiyatlarının belirlenmesinde etkili olmaktadır. Türkiye ihraç fiyatlarının yüksek olması durumunda, fındık piyasasında Türkiye‟ye rakip olan İtalya ve İspanya, AB‟nin sağladığı destekler ve nakliye avantajlarını kullanarak daha düşük fiyatla satış yapmakta ve böylelikle stoklarını eritmektedir. Bu nedenle de devir stokları genelde Türkiye‟de oluşmaktadır.
Avrupa piyasalarında oluşan iç fındık fiyatları incelendiğinde; 2009/2010 dönemine 5.050 $/ton ile başlayan fındık fiyatları dönemi %27 artışla 6.400 $/ton olarak kapatmıştır. Dönem ortalaması ise 6.180 $/ton olarak gerçekleşmiştir (Ek Tablo 5).
Fındık D&T 2011/
10
DÜNYADA TAHMİN VE ÖNGÖRÜ: 2010/2011- 2011/2012
Dünya fındık üretim tahmini incelendiğinde; 2009/2010 döneminde yaklaşık olarak 650 bin ton olan toplam fındık üretiminin bir sonraki dönemde %12 oranında artarak yaklaşık olarak 726 bin tona yükseleceği tahmin edilmektedir. (Tablo 1). Fındık üretiminde beklenen bu artışta dünyanın en büyük fındık üreticisi olan Türkiye‟nin fındık üretim tahminlerinin aynı dönem için yüksek olmasının etkili olduğu düşünülmektedir. Nitekim USDA verilerine göre AB-27 ve ABD‟nin fındık üretim tahminleri bir önceki dönemle neredeyse aynı iken Türkiye‟nin üretim tahmini bir önceki dönem üretimine göre %21 artarak 570 bin tona yükselmiştir. Aynı dönemde AB-27 fındık üretiminin 105 bin ton olacağı tahmin edilmektedir. İtalya 90 bin ton fındık üretim tahminiyle AB-27 üretiminin %87‟sini karşılamaktadır. ABD‟nin fındık üretimi ise yaklaşık olarak 41 bin ton olarak tahmin edilmektedir.
2011/2012 dönemi incelendiğinde dünya fındık üretiminin 617 bin ton olacağı öngörülmektedir. Bu öngörüye göre fındık üretimi bir önceki döneme göre %15 azalmaktadır. Türkiye fındık üretimi ile doğrudan bağlantılı olan bu düşüş, Türkiye rakamlarının bir önceki döneme oranla %30 azalarak 400 bin ton olarak öngörülmesiyle açıklanabilir. Aynı dönemde AB-27 fındık üretiminin bir önceki döneme oranla %38 artarak 145 bin tona yükseleceği öngörülmektedir. Bu öngörü içerisinde en büyük pay yine İtalya‟nın olup, İtalya‟da 2011/2012 yılında fındık üretiminin 110 bin ton olacağı öngörülmektedir. İtalya‟da fındık alanlarının sabit kalmasına rağmen üretimde beklenen bu artış sezon boyunca hava şartlarının oldukça uygun geçmesi ve verimliliğin artması ile açıklanabilir. ABD fındık üretim öngörüsü ise 37 bin ton olarak açıklanmıştır.
Dünya fındık ticareti fındık tüketimine bağlı olarak şekillenmektedir. Fındık üretiminin düşük olduğu yıllarda fiyatlarda gözlenen arştın da etkisiyle fındık tüketimi çoğunlukla ikamesi olan bademle yer değiştirmektedir. Bu duruma bağlı olduğu düşünülerek, üretiminde %12 artış beklenen fındığın 2010/2011 ticaret hacminin bir önceki döneme oranla %10 artarak yaklaşık olarak 837 bin ton olacağı tahmin edilmektedir. Bununla birlikte 2011/2012 döneminde %15 azalan fındık üretim öngörüsü ticaret hacmini de 837 bin tondan 829 bin tona düşürmüştür.
2010/2011 döneminde dünya fındık ihracatı yaklaşık olarak 435 bin ton olarak tahmin edilirken ithalat da 401 bin ton olarak tahmin edilmektedir. Bu tahminlere göre; ihracatta en büyük tedarikçi toplam ihracattan aldığı %86 pay ile Türkiye olurken, en büyük ithalatçı da toplam ithalattan aldığı %69 pay ile AB-27‟dir.
2011/2012 döneminde ise dünya fındık ihracatı 430 bin ton olarak öngörülmekte olup, 350 bin ton ihracat yapması öngörülen Türkiye %81 pay ile dünya ihracatında ilk sırayı almaktadır. Türkiye‟yi sırasıyla ABD, AB-27 ve Hong-Kong izlemektedir. aynı dönemin ithalat öngörüsü ise 399 bin tondur. Bununla birlikte en büyük ithalatçı olan AB-27‟nin 280 bin ton ile toplam fındık ithalatının %70‟ini gerçekleştireceği öngörülmektedir.
Fındık D&T 2011/
11
TÜRKİYE’DE DURUM: 2009/2010
2008/2009 döneminde 800 bin ton olan toplam fındık üretimi bir sonraki dönem %34 oranında azalarak 500 bin tona gerilemiştir. Buna bağlı olarak 2009/2010 döneminde Türkiye fındık arzı 582 bin ton olan TMO stoklarıyla birlik 1 milyon tonun üzerine çıkmıştır.2009/2010 döneminde stok kullanımı %32 olmuştur. Fındık ihracatı (iç fındık )ise yaklaşık olarak 219 bin ton olarak gerçekleşmiştir.
Türkiye bugün, dünya ülkeleri içerisinde fındığın en büyük üreticisi ve ihracatçısı konumundadır. 2009 yılı USDA verilerine göre; dünya fındık alanlarının yaklaşık %70‟i Türkiye‟de olup toplam fındık üretiminin yaklaşık olarak %72‟si Türkiye tarafından karşılanmaktadır. Ayrıca TÜİK‟ten alınan son istatistiki verilere göre, Türkiye‟de 430 bin işletmede, yaklaşık olarak 2 milyon kişi doğrudan veya dolaylı olarak fındıktan gelir elde etmektedir.
Türkiye‟de fındık tarımı yapılan bölgeler üç gruba ayrılmaktadır. Bunlar; 1., 2. ve 3. Standart Bölge‟lerdir. Fındık üretimi açısından en önemli bölge olarak kabul edilen 1. Standart (kabuğundan çıkarılmış 13–15 mm çapındaki fındıklar) Bölge kapsamında Artvin, Giresun, Ordu, Rize ve Trabzon illeri bulunmaktadır. Fındığın ticari mal niteliğinde olduğu 2. Standart (kabuğundan çıkarılmış 11–13 mm çapındaki fındıklar) Bölge‟de Bolu, Düzce, Kastamonu, Kocaeli, Sakarya, Samsun, Sinop ve Zonguldak illeri bulunmaktadır. 3. Standart (kabuğundan çıkarılmış 9–11 mm çapındaki fındıklar) Bölge ise Çanakkale‟den Diyarbakır‟a kadar geniş bir alanı kapsamakta olup, bu bölgede üretim çerezlik olarak yapılmakta ve üretimin ekonomik bir değeri olmadığı varsayılmaktadır.
Şekil 10. Türkiye‟de Fındık Üretim Bölgeleri
Kaynak: www.sanayi.gov.tr
Fındık D&T 2011/
12
1.Standart Bölge‟de üretim parselleri parçalı ve küçüktür. Buna bağlı olarak verim daha düşük ve üretim dalgalanmaları daha fazladır. Bu bölgede arazi daha eğimli olup toprak kalınlığı daha azdır. Ayrıca fındık bahçeleri daha yaşlıdır. 2.Standart Bölge‟de parseller daha büyük ve verimlidir. Bu bölgede bahçeler daha genç ve düzenlidir. 3. Standart Bölge‟de ise üretilen fındığın kalitesi düşük olup genellikle üretildikleri il ve çevresinde tüketilmektedir. Ayrıca bu bölgeye ait üretim rekolte tahminlerine ilave edilmemektedir.
Türkiye Fındık Üretimi
Türkiye‟de 2010 yılı rakamlarına göre 668 bin ha alanda fındık yetiştiriciliği yapılmakta olup istatistiki bölge birimleri sınıflandırmasına (IBBS1) göre Doğu Karadeniz, Doğu Marmara ve Batı Karadeniz Bölgeleri sırasıyla 396, 142 ve 127 bin ha fındık alanına sahip olup toplam fındık alanlarından aldıkları %59, %21 ve %19 paylar ile fındık alanlarının en geniş olduğu bölgelerdir. Zaten bu üç bölgenin sahip olduğu fındık alanları toplam fındık alanlarının da %99‟unu oluşturmaktadır.
Şekil 11. Türkiye‟de Fındık Alanlarının Bölgelere Göre Dağılımı (000 ha, 2010)
Kaynak: Ek Tablo 7‟den hazırlanmıştır.
Fındık alanlarının iller bazında dağılımında ise Ordu 201 bin ha ile toplam fındık alanların %30‟una sahiptir. Ordu‟yu sırasıyla Giresun ve Samsun illeri takip etmektedir. Giresun 118 bin ha fındık alanı ile toplam fındık alanlarının %18‟ine sahipken Samsun 88 bin ha ile toplam fındık alanlarının %13‟üne sahiptir. Bu üç ilin fındık alanı toplamı ise yaklaşık olarak 407 bin ha ile toplam fındık alanlarının %61‟ini oluşturmaktadır. Bununla birlikte Sakarya 69 bin ha fındık alanı ile toplam fındık alanlarından %10, Trabzon ve Düzce ise sahip oldukları 63 bin ha alan ile toplam fındık alanlarından %9‟ar pay alan diğer önemli illerdir.
Fındık D&T 2011/
13
Şekil 12. Türkiye‟de Fındık Alanlarının İllere Göre Dağılımı (000 ha, 2010)
Kaynak: Ek Tablo 8‟den hazırlanmıştır.
Tablo 2. Türkiye Fındık Arz ve Kullanımı (Ton, kabuklu)
2009/2010
2010/20111
2011/20122
Başlangıç Stoku (1 Ağustos)
539.188
313.668
161.589
Üretim
500.000
600.000
440.000
İthalat
1.407
2.368
2.000
Toplam Arz
1.040.595
916.036
603.589
İhracat
437.428
562.662
420.000
Tüketim
289.499
191.785
90.000
Toplam Kullanım
1.040.595
916.036
603.589
Bitiş Stoku (31 Temmuz)
313.668
161.589
93.589
Stok/Kullanım Oranı (%)
30,1
17,6
15,5
Kaynak: İGM, KİB, TEPGE, TMO, TÜİK
1/Tahmin, 2/Öngörü
İhracat rakamları Karadeniz Ticaret Borsasından (KİB) alınan rakamlar olup bu rakamlar kabuklu fındık verilerinin iç fındık eşdeğerine (1kg kabuklu fındık=0,5) kg kabuksuz fındık dönüştürülmesi ile elde edilmiş rakamlardır.
Dış ticaret rakamları 802.21, 802.22, 2007.99, 2008.19 ve 1106.30 GTİP nolu tarife ve alt açılımlarına ait verileri içermekte olup 1515.90 GTİP nolu tarife ve alt açılımları dahil değildir. Bu nedenle dış ticaret rakamları diğer kaynaklarla farklılık gösterebilir. Örneğin TÜİK bitkisel üretim denge tablolarında yer alan 2009/2010 ihracat rakamı 392.274 ton‟dur. Ancak bu rakama tüm fındık kullanımları dahil edilmiştir. Bu tabloda kullanılmamasının sebebi ise daha sonraki dönemler için henüz hesaplama yapılmamış olmasıdır. Aynı nedene bağlı olarak tüketim rakamlarına ihracat verileri içinde yer almayan fındık kullanımı da dahildir.
Dış Ticaret Rakamları ihraç sezonu (1 Eylül-31 Ağustos) itibariyle verilmiştir.
Fındık D&T 2011/
14
2009/2010 dönemi fındık üretimi incelendiğinde; dünyanın en büyük fındık üreticisi olan Türkiye‟de aynı dönemde arka arkaya yaşanan sel felaketleri nedeni ile fındık bahçeleri zarar görmüştür. Hasat dönemi öncesine denk gelen bu felaketler sonucu fındık üretimi bir önceki döneme göre %38 oranında azalarak 800 bin tondan 500 bin tona gerilemiştir.
Doğu Karadeniz, Doğu Marmara ve Batı Karadeniz Bölgeleri sırasıyla 236, 166 ve 95 bin ton fındık üretimine sahip olup toplam fındık üretiminden aldıkları %47, %33 ve %19 paylar ile fındık üretiminin en yoğun olduğu bölgelerdir. Bununla birlikte bu üç bölgenin fındık üretimi toplam fındık üretiminin %99‟unu karşılamaktadır.
Şekil 13. Türkiye‟de Fındık Üretiminin Bölgelere Göre Dağılımı (000 ton, 2009/2010)
Kaynak: Ek Tablo 7‟den hazırlanmıştır.
Şekil 14. Türkiye‟de Fındık Üretiminin İllere Göre Dağılımı (000 ton, 2009/2010)
Kaynak: Ek Tablo 8‟den hazırlanmıştır.
Fındık D&T 2011/
15
Fındık üretiminin iller bazında dağılımında ise; Ordu 118 bin ton üretim ile toplam fındık üretiminin %24‟ünü karşılamaktadır. Ordu‟yu sırasıyla Sakarya ve Düzce illeri takip etmektedir. Sakarya 79 bin ton fındık üretimi ile toplam fındık üretiminden %16 pay alırken Düzce 72 bin ton ile %15 pay almaktadır. Bu üç ilin fındık üretimi toplamı ise yaklaşık olarak 269 bin ton ile toplam fındık üretiminin %54‟ünü oluşturmaktadır. Bununla birlikte Giresun 69 bin ton fındık üretimi ile toplam fındık üretiminden %14 pay alırken, Samsun 67 bin ton fındık üretimi ile toplam fındık üretiminden %13, Trabzon ise 37 bin ton fındık üretimi ile toplam fındık üretiminden %7 pay alan diğer önemli illerdir.
Türkiye Fındık Dış Ticareti
Türkiye dünyanın en büyük fındık üreticisi olmasının yanı sıra yıllar itibariyle değişmekle birlikte %75-80 ihracat payı ile dünyanın en büyük fındık ihracatçısı konumuna da sahiptir. Bugünkü durum itibariyle Türkiye‟de fındık işleme sanayisi önemli bir gelişme göstermiştir. Fındık soyulmuş, beyazlatılmış, dilinmiş, füre, krokan, fındık unu vb. çeşitlerde işlenmiş olarak ihraç edilmektedir. Toplam fındık ihracatının %43‟ü işlenmiş olarak ihraç edilmekte ve bu ürünler İşlenmiş Tarım Ürünlerine Yönelik İhracat İadesi‟nden yararlanmaktadır.
Fındık ihracatı ülkeler itibariyle incelendiğinde, Türkiye‟nin 100 civarında ülkeye fındık ihracatı gerçekleştirildiği bilinmektedir. Bu ülkeler arasında İtalya, Almanya, Fransa, İsviçre, Kanada, Rusya, Belçika, Polonya‟nın ön sıralarda yer aldığı görülmektedir (Şekil 15).
Ülkeler itibariyle Türkiye fındık ihracatının genel seyri incelendiğinde; ihracatın büyük kısmının belirli ülkelerde yoğunlaştığı ve belirli pazarlara bağımlı olduğu gözlemlenmektedir. Önemli bir kısmı AB üyesi olan ve Batı Avrupa‟da yer alan bu ülkeler aynı zamanda dünyanın en büyük çikolata üretici ülkeleri ve pazarlarıdır. Nitekim Türkiye fındık ihracatında AB ülkeleri en önemli yeri tutmakta ve bu ülkelerin payı ihracatta yaşanan artışa paralel olarak artış göstermektedir. AB ülkelerinin toplam fındık ihracatındaki payı yıllar itibariyle değişmekle beraber %70-80 düzeyindedir. Bunun yanı sıra, özellikle Uzakdoğu ülkeleri ve İskandinav ülkeleri Türk fındığı için potansiyel arz eden pazarlar olarak dikkat çekmektedir.
Türkiye‟de 2009/2010 döneminde yaklaşık olarak 219 bin ton fındık ihracatı gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen bu ihracatın 669 tonu kabuklu, 128,4 bin tonu iç, 34,4 bin tonu işlenmiş ve 55,2 bin tonu da ileri derecede işlenmiş fındık ihracatını kapsamaktadır. gerçekleştirilen ihracatın toplam değeri ihraç sezonu itibariyle 1,38 milyar $‟dır. Yıllık olarak bakıldığında ise 2009 yılında 1,18 milyar $‟lık ve 2010 yılında da 1,52 milyar $‟lık ihracat gerçekleştirilmiştir.
Yaklaşık olarak 129 bin ton iç fındık ihracatının 45 bin ton ile %35‟i İtalya‟ya aittir. İtalya‟yı 20 bin ton ile ihracatın %20‟sinin yapıldığı Almanya takip etmektedir. Fransa 11 bin ton ile iç fındık ihracatından %9, İsviçre ise 8 bin ton ile %6 pay almaktadır. 2009/2010 dönemi iç fındık ihracatının %55 ile yarısından fazlası sadece İtalya ve Almanya‟ya yapılmıştır.
Türkiye fındık üretiminde dünya lideri ve en büyük ihracatçı ülke olması nedeniyle fındık ithalatı yok denebilecek kadar azdır. 2009/2010 dönemi iç fındık ithalatı 700 ton olarak gerçekleşmişken kabuklu fındık ithalatı bulunmamaktadır.
Fındık D&T 2011/
16
Şekil 15. Türkiye Fındık İhracatının Ülkelere Göre Dağılımı (000 ton, İç Fındık, 2009)
Kaynak: Ek Tablo 12‟den hazırlanmıştır.
Türkiye Fındık Fiyatları
Türkiye‟nin fındık üretiminde ve ihracatında dünyanın en büyük ülkesi olması sebebiyle fındıkla ilgili olarak üretiminden, ticaretine ve fiyatlarına kadar yaşanan veya yaşanması olası her türlü gelişme dünya piyasalarını da doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle üretim ve dış ticaret rakamlarının yanı sıra fındık fiyatlarında kaydedilen değişimlerin izlenmesi de oldukça önemlidir. Fındık fiyatları üretici fiyatları, tüketici fiyatları, borsa fiyatları ve ihracat fiyatları olmak üzere dört başlık altında incelenmiştir. Üretici ve tüketici fiyatlarında Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, borsa fiyatlarında Giresun Ticaret Borsası, ihracat fiyatlarında ise Karadeniz İhracatçılar Birliği verileri kullanılmıştır.
İç piyasalarda görülen fiyat farklılıkları bölgeden bölgeye değişen fındık kalitesinden kaynaklanmaktadır. Örneğin Giresun fındığı daha kaliteli olması nedeniyle diğer bölge fındıklarına göre daha yüksek fiyatlıdır.
2009/2010 dönemine 3,45 TL/kg‟la başlayan üretici fiyatları dönemi temmuz ayı ortalama fiyatı olan 4,65 TL/kg ile tamamlamıştır. 2009/2010 dönemi fındık üretici fiyatı ortalaması 4,42 TL/kg olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönem başlangıcında 18,14 TL/kg olan iç fındık tüketici fiyatı ise dönemi 19,20 Tl/kg ile kapatmıştır. İç fındık tüketici fiyatı ortalaması 2009/2010 dönemi için 18,61 TL/kg‟dır. Borsa fiyatlarında kabuklu tombul fındık ve 13/15 mm iç fındık fiyatları değerlendirilmiştir. Kabuklu fındık fiyatları hazır müstahsil satış (HMS) fiyatları, iç fındık fiyatları ise hazır tacir satış (HTS) fiyatlarıdır. Kabuklu fındığın dönem başlangıç fiyatı 4,50 TL/kg olup dönem sonu fiyatı 5,04 TL/kg‟dır. Dönem ortalaması ise 4,80 TL/kg olarak gerçekleşmiştir. 13/15 mm iç fındık fiyatı döneme 9,36 TL/kg ise başlamış ve dönem sonunda 10,50 TL/kg‟a ulaşmıştır. Dönem ortalaması ise 9,65 TL/kg olmuştur.
Fındık D&T 2011/
17
Şekil 16. Türkiye‟de Fındık Fiyatları (TL/kg)
Kaynak: Ek Tablo 15‟den hazırlanmıştır.
İhracat fiyatları incelendiğinde ise; 2009/2010 döneminde TMO stoklarına rağmen fındık rekoltesinin 500 bin ton olması nedeniyle ihracat fiyatları 630 $/100kg seviyelerinde gerçekleşmiştir. İhracat fiyatlarında 2009 yılı Ocak ayı itibariyle başlayan artış eğilimi 2009/2010 döneminde de devam etmiştir. Dönem başında (Eylül 2009) ortalama FOB ihraç fiyatı 552 $/100kg iken sezon sonunda (Ağustos 2010) FOB ihraç fiyatı başlangıç fiyatına oranla %15 artarak 634 $/100kg olarak kaydedilmiştir.
Şekil 17. Türkiye‟de İhracat Sezonu İtibariyle İhraç Fiyatları ($/100kg, FOB)
Kaynak: Ek Tablo 16‟dan hazırlanmıştır.
Fındık D&T 2011/
18
İç piyasalarda fındık fiyatlarının yükseliyor olması ihraç fiyatlarını da artırmıştır. Bu dönemde üretici fındığını düşük fiyattan satmak yerine yükselme beklentisi nedeniyle elinde tutunca fındık fiyatları da yükselmiştir.
Dünya fındık fiyatlarının belirlenmesinde Türkiye‟de oluşan fındık fiyatları etkin rol oynamaktadır. İhraç fiyatlarının yüksek olması durumunda, Türkiye‟nin en büyük rakipleri olan İtalya ve İspanya, AB‟nin sağladığı destekler ve nakliye avantajlarını kullanarak daha düşük fiyatla satış yaparak stoklarını eritmektedirler. Bu nedenle de devir stokları genelde Türkiye‟de oluşmaktadır.
Fındık D&T 2011/
19
TÜRKİYE’DE TAHMİN VE ÖNGÖRÜ: 2010/2011-2011/2012
Türkiye‟de 2009/2010 döneminde 500 bin ton olan toplam fındık üretiminin bir sonraki dönemde %46 oranında artarak 600 bin tona yükseldiği tahmin edilmektedir.
Türkiye‟de 2010/2011 döneminde fındık üretiminin %24‟ü Ordu, %18‟i Sakarya, %14‟ü Samsun, %13‟ü Düzce, %12‟i Giresun, %8‟i Trabzon, %4‟ü Zonguldak, %2‟si Kocaeli, %2 „i Artvin ve %1‟i Kastamonu illerinden karşılanmaktadır. Bölgeler itibariyle (IBBS1) incelendiğinde ise ilk sırayı üretimden aldığı %46 pay ile Doğu Karadeniz Bölgesi almaktadır. Doğu Karadeniz Bölgesini %34 ile Doğu Marmara ve %20 ile Batı Karadeniz Bölgeleri izlemektedir (Şekil 7).
Fındık üretiminde beklenen artış ihracata da yansımıştır. Nitekim 2010/2011 döneminde fındık ihracatının yaklaşık olarak 281 bin ton olduğu tahmin edilmektedir. İhracatın 1.371 tonunu kabuklu, 170,9 bin tonunu iç, 43,3 bin tonunu işlenmiş ve 65,8 bin tonunu da ileri derecede işlenmiş fındıklar oluşturmaktadır. Aynı dönemde gerçekleştirilen ihracat değerinin 1,78 milyar $ olduğu tahmin edilmektedir. 2011 yılı ihracat değerinin ise 1,62 milyar $ olduğu belirtilmektedir.
2010/2011 döneminde 600 bin ton seviyelerinde gerçekleştiği tahmin edilen fındık rekoltesi ve TMO‟nun stok varlığının da etkisi ile kabuklu fındık fiyatları 3,5 TL/kg seviyelerine gerilemiştir.
2011/2012 döneminde ise fındık üretiminin 440 bin ton olacağı öngörülmektedir. Fındık verimi Aralık-Mayıs aylarında ki hava koşullarına bağlı olarak değişim göstermektedir. Söz konusu aylarda yaşanan yüksek sıcaklık ve kuru mevsim koşullarının Samsun, Ordu ve Akçakoca‟nın taban arazilerinde verimi oldukça azaltacağı düşünülmektedir. Ayrıca düşük tozlanma ve fındık böceği zararlısı da üretimin azalacağını düşündüren diğer nedenlerdir.
Fındık üretiminde öngörülen azalma ihracata da yansımıştır. Ayrıca TMO başlangıç stoklarının yaklaşık olarak 162 bin ton ile önceki yıllara oranla oldukça düşük olması da piyasaları etkilemiştir. 2011/2012 ihracat döneminin ilk dört ayında yaklaşık olarak 99 bin ton olarak gerçekleşen ihracat bir önceki dönemin ilk dört ayına göre %27 oranında azalmıştır. Bu seyrin dönem boyu devam edeceği ve 2011/2012 fındık ihracatının yaklaşık olarak 210 bin ton dolaylarında olacağı öngörülmektedir.
2011/2012 döneminde hava koşullarının fındık yetiştiriciliği açısından elverişli geçmemesi büyüme dönemi uzun sereli olan tüm meyvelerde de olduğu gibi fındık hasadını geciktirmiştir. Yeni ürünün piyasalara geç girmesi ise fiyatlara yansımıştır. Ağustos-Aralık sonunda üretici fiyatı %42, tüketici fiyatı %25, kabuklu fındık borsa fiyatı %44 ve iç fındık (13/15mm) borsa fiyatı %34 oranında artmıştır. Bu dönemde iç piyasalarda fiyatların daha da artacağı öngörülmektedir.
Fındık D&T 2011/
20
TÜRKİYE FINDIK POLİTİKALARI
Türkiye fındık sektöründe uygulanmakta olan politikalar, fındık üreticilerine alan bazlı gelir desteği ve alternatif ürün ödemelerinden oluşmaktadır. Türkiye‟de fındık dikim alanları 2008 yılına kadar sürekli olarak artmıştır. Bu artış fındık üretimine de yansımış ve zamanla eritilemeyen fındık stoklarının oluşmasına neden olmuştur. Bunun üzerine fındık üretiminin planlanması ve dikim alanlarının belirlenmesi amacıyla “Fındık Üreticilerine Alan Bazlı Gelir Desteği ve Alternatif Ürüne Geçen Üreticilere Telafi Edici Ödeme Yapılmasına Dair Karar‟ 15 Temmuz 2009 tarih ve 27289 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bu kararın amacı, ruhsat verilen sahalarda fındık yetiştiriciliği yapan üreticiler ile ruhsatsız alanlarda fındık bahçelerini sökerek alternatif ürüne geçen üreticilerin desteklenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Bu karara göre, 22/11/2001 tarihli ve 2001/3267 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan “Fındık Alanlarının Tespitine Dair Karar” ile belirlenen ve ruhsat verilen sahalarda fındık yetiştiriciliği yapan ve fındık üretici belgesine sahip, kamu kurum ve kuruluşları hariç gerçek ve tüzel kişilere yılda bir defaya mahsus olmak üzere 2009, 2010 ve 2011 yıllarında her yıl için 150 TL/da alan bazlı gelir desteği ödemesi yapılacaktır.
Ayrıca “Fındık Alanlarının Tespitine Dair Karar”ın 1 inci maddesinde belirtilen il ve ilçelerdeki, 1., 2. ve % 6‟dan daha az eğimli 3. sınıf tarım arazilerinde ve rakımı 750 metrenin üzerindeki ruhsatsız fındık bahçelerini sökerek, alternatif ürüne geçen kamu kurum ve kuruluşları hariç gerçek ve tüzel kişi üreticilere, 2009-2012 yılları arasında sonbahar ve ilkbahar ekim/dikim dönemleri dikkate alınarak telafi edici ödeme yapılacaktır. Böylece tarım için en uygun olan arazide fındık yetiştiriciliğinin engellenmesi, bu alanlarda ihtiyaç olan diğer tarım ürünlerinin üretilmesi öngörülmekte ve ruhsatsız alanlarda üretim gerçekleştiren çiftçiler farklı ürünlere yönlendirilmeye çalışılmaktadır. Buna göre, 2009-2010 döneminde başvuranlara ilk yıl için 300 TL/da, ikinci ve üçüncü yıllar için 150 TL/da olmak üzere 3 yılda toplam 600 TL/da, 2010-2011 döneminde başvuranlara ilk yıl için 300 TL/da, ikinci yıl için 150 TL/da olmak üzere 2 yılda toplam 450 TL/da ve 2011-2012 döneminde başvuranlara 300 TL/da telafi edici ödeme yapılacaktır (http://rega.basbakanlik.gov.tr/default.aspx). Ayrıca bu karar ile TMO‟nun piyasadan fındık alımı durdurulmuş ve fındık fiyatları serbest piyasa koşullarına bırakılmıştır.
Fındık D&T 2011/
21
KAYNAKLAR
http://www.achatort.org
http://www.agmrc.org
http://www.faostat.fao.org
http://www.fas.usda.org
http://www.fiskobirlik.gov.tr
http://www.gtb.gov.tr
http://www.gursoy.com.tr
http://www.hazelnuts.org.au
http://www.kib.org.tr
http://www.midwestshazelnuts.org
http://www.tmo.gov.tr
http://www.tuik.gov.tr
“Dünya Fındık Piyasasında Türkiye‟nin Rolü”, http://www.alperfindik.com.tr
“Fındık”, Yücel Akova, 2005. http://www.atonet.org.tr/yeni/files/-images/distic/sektorler/findik.pdf
“Fındık Sektör Araştırması”, Tülay Sobutay, 2006. http://www.ito.gov.tr/Dokuman/Sektor/1-33pdf
“Fruit and Tree Nuts Outlook, 2011”, http://www.usda.gov
“Italy Tree Nuts, 2011”, http://www.usda.gov
“Turkey Tree Nuts Annual, 2010”, http://www.usda.gov
Fındık D&T 2011/
22
EK TABLOLAR
Ek Tablo 1. Dünya Fındık Ekim Alanları (ha)
ÜLKELER
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010 Türkiye 368.357 393.000 389.696 392.860 433.920 412.468 421.108 432.439
İtalya
68.113
67.506
67.743
69.685
72.314
71.050
70.100
70.500 Azerbaycan 17.812 17.971 18.228 17.379 19.994 21.577 22.193 22.691
İran
7.763
18.158
19.478
19.500
19.735
20.105
20.466
21.000 İspanya 21.583 20.590 20.343 19.937 16.802 15.411 13.500 13.800
Gürcistan
5.500
4.600
9.000
13.000
12.000
10.000
12.000
15.000 ABD 11.331 11.493 11.453 11.453 11.574 11.493 11.493 11.700
Çin
7.407
6.222
4.741
8.500
9.000
8.804
10.500
10.300 Ara toplam 507.866 539.540 540.682 552.314 595.339 570.908 581.360 597.430
Kırgızistan
1.600
1.614
2.300
3.200
4.500
4.856
4.995
3.500 Fransa 2.426 2.576 2.642 2.953 2.916 3.251 3.572 3.834
Polonya
1.637
1.651
2.638
2.241
3.100
3.131
2.663
3.500 Hırvatistan 420 500 800 900 1.246 1.877 2.000 4.000
Beyaz rusya
1.190
1.113
1.139
1.171
1.616
1.634
1.562
1.600 Özbekistan 1.108 1.114 1.138 1.042 1.206 1.288 1.326 1.300
Tacikistan
826
833
845
806
927
1.000
1.029
800 Rusya 600 588 602 619 854 864 826 800
Yunanistan
1.000
800
749
717
652
650
660
400 Bulgaristan 120 106 255 376 702 700 601 171
Portekiz
627
626
585
527
500
527
527
400 Moldavya 794 733 899 889 967 1.012 400 400
Moğolistan
295
300
297
291
292
320
314
310 Cameroon 100 102 100 100 120
Macaristan
104
111
120
90
88
103
99
161 Kıbrıs 87 87 90 92 85 80 71 19
Sovenya
32
32
32
32
43
43
52
57 Tunus 40 49 51 52 48 49 50 40
Ukrayna
76
30
30
30
30
30
40
20 Romanya 5 12 10 1 5 11 15
Danimarka
6
6
6
6
6
6
6 Ara toplam 12.982 12.874 15.230 16.144 19.881 21.526 20.904 21.053
Dünya
520.848
552.414
555.912
568.458
615.220
592.434
602.264
620.383
Kaynak : http://www. faostat.fao.org
Fındık D&T 2011/
23
Ek Tablo 2. Dünya Fındık Üretimi (ton)
ÜLKELER
2005/06
2006/07
2007/08
2008/09
2009/10
2010/11
2011/12 Türkiye 525.000 800.000 550.000 780.000 470.000 570.000 400.000
AB-27
140.000
145.000
128.000
149.000
105.000
105.000
145.000 ABD 25.040 39.010 33.570 29.030 42.640 25.400 37.200
Azerbaycan
35.000
18.000
28.000
20.000
32.000
26.000
35.000 Dünya 725.040 1.002.010 739.570 978.030 649.640 726.400 617.200
Kaynak : http://www.fas.usda.gov
Ek Tablo 3. Dünya Fındık Verimi (kg/ha)
ÜLKELER
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010 Azerbaycan 1.117 306 1.535 1.417 1.374 1.286 1.371 1.287
Beyaz Rusya
1.323
878
1.062
874
651
669
748
750 Bulgaristan 125 189 90 138 24 29 38 47
Kamerun
0
0
0
1.000
980
1.000
1.000
1.000 Çin 1.755 2.250 2.848 1.647 1.667 1.817 1.714 1.893
Hırvatistan
1.190
904
1.023
1.013
995
687
692
833 Kıbrıs 345 460 456 348 471 475 1.613 2.526
Danimarka
0
1.167
1.167
1.167
833
1.167
833
1.667 Fransa 1.529 2.506 1.688 2.060 1.842 1.586 2.471 2.162
Almanya
2.695
1.810
1.821
1.808
1.767
1.870
1.817
1.920 Yunanistan 2.160 3.165 2.402 2.347 2.296 1.677 1.086 3.250
Macaristan
1.221
847
742
756
898
951
697
894 Iran 746 847 918 923 1.151 689 699 1.157
İtalya
1.223
2.124
1.297
2.039
1.773
1.574
1.496
1.328 Kırgızistan 688 554 787 756 720 618 659 660
Moğolistan
1.017
1.113
1.242
1.333
1.589
969
1.156
1.258 Polonya 1.417 1.380 1.160 1.177 1.119 1.097 1.147 1.143
Portekiz
951
802
653
835
800
793
831
750 Moldavya 1.305 1.408 857 699 601 782 750 750
Romanya
0
3.200
1.083
1.000
3.000
1.200
1.000
933 Rusya 1.333 845 1.022 1.212 937 832 976 1.000
Slovenya
2.906
3.000
3.031
2.281
2.674
1.209
4.538
1.737 İspanya 582 1.307 1.132 1.244 960 1.579 778 1.094
Tacikistan
1.211
976
1.075
1.489
1.079
1.010
1.077
1.375 Tunus 1.175 1.061 784 769 833 816 800 1.500
Türkiye
1.303
891
1.360
1.683
1.221
1.941
1.187
1.388 Ukrayna 237 667 433 333 333 667 250 1.000
ABD
3.034
2.960
2.186
3.248
2.900
2.526
3.710
4.436 Özbekistan 903 730 798 937 901 872 828 846
Dünya
1.306
1.114
1.366
1.697
1.325
1.793
1.271
1.432
Kaynak : http://www. faostat.fao.org
Fındık D&T 2011/
24
Ek Tablo 4. Önemli Fındık Üreticisi Ülkelerin Arz-Talep Denge Tabloları (ton)
TÜRKİYE
2005/06
2006/07
2007/08
2008/09
2009/10
2010/11
2011/12 Başlangıç Stoğu (1 Ağustos) 15.000 80.000 300.000 335.000 525.000 425.000 350.000
Üretim
525.000
800.000
550.000
780.000
470.000
570.000
400.000 İthalat 5.100 4.800 4.100 3.800 1.600 2.000 2.500
Toplam Arz
545.100
884.800
854.100
1.118.800
996.600
997.000
752.500 İhracat 290.000 340.000 300.000 340.000 325.000 350.000 350.000
Tüketim
175.100
244.800
219.100
253.800
246.600
297.000
250.000 Bitiş Stoğu (31 Temmuz) 80.000 300.000 335.000 525.000 425.000 350.000 152.500
Toplam Kullanım
80.000
300.000
335.000
525.000
425.000
350.000
752.500
AB 27
2005/06
2006/07
2007/08
2008/09
2009/10
2010/11
2011/12 Başlangıç Stoğu (1 Ağustos) 5.800 7.400 14.100 6.700 2.800 3.700 1.900
Üretim
140.000
145.000
128.000
149.000
105.000
100.000
145.000 İthalat 234.800 251.100 221.000 243.100 236.700 240.000 280.000
Toplam Arz
380.600
403.500
363.100
398.800
344.500
343.700
426.900 İhracat 8.200 9.400 16.400 16.000 10.800 10.000 10.000
Tüketim
365.000
380.000
340.000
380.000
330.000
330.000
415.000 Bitiş Stoğu (31 Temmuz) 7.400 14.100 6.700 2.800 3.700 3.700 1.900
Toplam Kullanım
380.600
403.500
363.100
398.800
344.500
343.700
426.900
ABD
2005/06
2006/07
2007/08
2008/09
2009/10
2010/11
2011/12 Başlangıç Stoğu (1 Ağustos) 2.780 1.440 6.100 4.920 2.300 1.750 2.270
Üretim
25.040
39.010
33.570
29.030
42.640
24.500
37.200 İthalat 12.180 13.640 13.540 10.090 8.560 13.000 9.000
Toplam Arz
40.000
54.090
53.210
44.040
53.500
39.250
48.470 İhracat 31.330 26.490 30.890 24.240 34.250 21.000 30.000
Tüketim
7.230
21.500
17.400
17.500
17.500
17.500
15.470 Bitiş Stoğu (31 Temmuz) 1.440 6.100 4.920 2.300 1.750 750 3.000
Toplam Kullanım
40.000
54.090
53.210
44.040
53.500
39.250
48.470
Kaynak: usda
Fındık D&T 2011/
25
Ek Tablo 5. Avrupa İç Fındık Fiyatları (Türk Levant Tipi- FOB) ($/100kg)
Aylar
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011 Ocak 225 385 830 843 510 780 460 605 630
Şubat
214
375
1.013
795
505
746
450
600
645 Mart 210 374 1.016 760 510 705 470 655
Nisan
220
405
970
725
545
690
485
664
Mayıs 222 533 968 630 630 660 540 660
Haziran
240
545
1.030
505
625
625
547
635
Temmuz 270 600 1.070 383 640 590 560 640
Ağustos
300
660
985
420
675
525
505
615
Eylül 350 665 905 440 710 505 575 530
Ekim
380
668
870
425
755
470
635
540
Kasım 375 695 850 437 765 410 630 560
Aralık
375
710
865
480
760
435
610
600
Kaynak : www.fiskobirlik.gov.tr
Ek Tablo 6. Türkiye’de Fındık Ağaç Sayısı, Toplu Meyveliklerin Alanı ve Üretimi
YILLAR
Toplu meyveliklerin alanı(dekar)
Üretim(ton)
Meyve veren yaşta ağaç sayısı
Meyve vermeyen yaşta ağaç sayısı
Toplam ağaç sayısı 1991 0 315.000 245.574.000 20.389.000 265.963.000
1992
0
520.000
240.000.000
21.000.000
261.000.000 1993 0 305.000 255.271.000 25.046.000 280.317.000
1994
0
490.000
259.200.000
20.200.000
279.400.000 1995 5.388.730 455.000 271.150.000 21.500.000 292.650.000
1996
5.390.090
446.000
270.295.000
20.390.000
290.685.000 1997 5.380.100 410.000 271.730.000 23.200.000 294.930.000
1998
5.403.220
580.000
273.980.000
17.450.000
291.430.000 1999 5.306.740 530.000 278.900.000 16.350.000 295.250.000
2000
5.495.000
470.000
282.970.000
9.881.000
292.851.000 2001 5.550.000 625.000 285.000.000 12.100.000 297.100.000
2002
5.600.000
600.000
289.000.000
10.876.000
299.876.000 2003 6.000.000 480.000 303.900.000 13.900.000 317.800.000
2004
6.500.000
350.000
325.000.000
20.000.000
345.000.000 2005 6.550.000 530.000 321.500.000 15.215.000 336.715.000
2006
6.662.262
661.000
337.380.483
15.135.382
352.515.865 2007 6.638.174 530.000 357.948.270 19.286.768 377.235.038
2008
6.631.928
800.791
340.285.551
16.803.193
357.088.744 2009 6.428.669 500.000 347.414.378 21.852.143 369.266.521
2010
6.678.649
600.000
356.761.858
11.510.803
368.272.661
Kaynak : www.tuik.gov.tr
Fındık D&T 2011/
26
Ek Tablo 7. Türkiye’de Bölgelere Göre Fındık Üretimi, Toplu Meyveliklerin Alanı ve Üretim
Payı (2010)
BÖLGELER
Toplu meyveliklerin alanı(dekar)
Üretim
(ton)
Üretim Payı
(%) Ortadoğu Anadolu 2.700 291 0,049
İstanbul
21.617
1.088
0,181 Batı Marmara 842 203 0,034
Ege
56
20
0,003 Doğu Marmara 1.422.027 201.537 33,590
Akdeniz
732
515
0,086 Ortaanadolu 29 8 0,001
Batıkaradeniz
1.266.155
120.427
20,071 Doğu Karadeniz 3.964.491 275.911 45,985
Toplam
6.678.649
600.000
100,00
Kaynak : TÜİK
Fındık D&T 2011/
27
Ek Tablo 8. Türkiye’de İllere Göre Fındık Üretimi, Toplu Meyveliklerin Alanı ve Üretim Payı
(2010)
İLLER
Toplu meyveliklerin alanı (da)
Üretim
(ton)
Üretim Payı
(%) Ordu 2.005.378 141.714 23,619 Sakarya 691.925 108.150 18,025 Samsun 883.410 83.830 13,972 Düzce 626.983 78.902 13,150 Giresun 1.176.390 74.944 12,491 Trabzon 628.089 45.932 7,655 Zonguldak 234.176 26.098 4,350 Kocaeli 84.392 13.473 2,246 Artvin 111.270 10.711 1,785
Kastamonu
74.229
4.311
0,719 Bartın 31.410 2.742 0,457
Tokat
26.280
1.999
0,333 Rize 35.582 1.962 0,327
Sinop
16.650
1.439
0,240 İstanbul 21.617 1.088 0,181
Gümüşhane
7.782
648
0,108 Bursa 7.490 623 0,104
Kahramanmaraş
605
361
0,060 Bolu 11.001 310 0,052
Bitlis
2.700
291
0,049 Balıkesir 270 116 0,019
Isparta
97
89
0,015 Çanakkale 301 52 0,009
Bilecik
196
50
0,008 Diğer 426 165 0,028
Toplam
6.678.649
600.000
100
Kaynak : TÜİK
Fındık D&T 2011/2012
28
Ek Tablo 9. Türkiye’nin Kabuklu Fındık İhracat Miktarı ve Değeri
(ton)
(000 $)
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Toplam
2006/2007
Miktar
161
128
131
18
10
11
11
11
6
5
14
37
544 Değer 350 316 318 50 32 33 38 32 24 21 50 82 1.346
2007/2008
Miktar 16 35 21 29 4 6 8 4 7 6 56 12 205
Değer
76
147
109
165
19
29
36
15
25
25
189
34
870
2008/2009
Miktar
228
859
392
81
50
47
7
27
11
17
15
8
1.743 Değer 621 1.959 857 183 108 112 18 77 34 48 45 19 4.081
2009/2010
Miktar 99 19 55 27 29 140 37 19 6 32 200 32 695
Değer
257
68
195
110
101
476
120
83
22
118
707
98
2.355
2010/2011
Miktar
140
236
436
293
165
65
84
33
10
14
76
40
1.591 Değer 389 687 1.300 873 521 231 252 123 38 52 234 106 4.807
2011/2012
Miktar 20 32 24
14 91
Değer
78
154
90
34
357
Kaynak : TÜİK
Fındık D&T 2011/2012
29
Ek Tablo 10. Türkiye’nin Kabuksuz Fındık İhracat Miktarı ve Değeri
( ton)
(1000 $)
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Toplam
2006/2007
Miktar 22.556 23.195 21.981 13.843 12.039 13.540 14.617 8.872 7.161 7.639 3.963 4.238 153.644 Değer 101.644 100.965 98.016 65.235 60.111 71.795 78.993 47.509 39.512 45.444 24.153 19.607 752.984
2007/2008
Miktar 14.921 21.748 19.587 10.518 9.652 8.488 7.065 7.057 6.026 6.466 3.112 5.512 120.153 Değer 105.248 164.123 153.759 81.831 74.991 66.367 53.734 51.330 42.998 42.941 20.501 36.675 894.497
2008/2009
Miktar 30.042 24.905 18.782 9.774 9.490 8.932 8.128 7.285 5.975 7.600 6.392 3.292 140.598 Değer 159.992 122.317 82.827 42.565 41.642 38.879 35.070 31.762 28.305 38.496 34.530 18.403 674.788
2009/2010
Miktar 15.510 21.288 17.697 11.966 8.506 8.717 9.958 9.070 7.809 6.474 7.161 8.440 132.595 Değer 84.313 138.654 115.633 74.053 53.170 54.094 62.626 59.581 50.605 41.369 47.215 49.472 830.785
2010/2011
Miktar 23.599 26.147 18.575 16.009 12.508 12.655 11.771 10.415 9.951 8.727 8.679 7.580 166.616 Değer 130.678 149.322 106.540 91.598 75.114 80.223 78.511 71.062 70.525 61.358 59.030 45.455 1.019.416
2011/2012
Miktar 11.770 23.729 16.243
9.557 61.299
Değer
85.232
184.945
128.447
66.010
464.635
Kaynak : TÜİK
Fındık D&T 2011/2012
30
Ek Tablo 11 . Türkiye’nin Kabuksuz Fındık İthalat Miktarı ve Değeri
( ton)
( 1000 $)
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Toplam 2006/2007 Miktar 40 75 207 319 201 223 207 256 227 150 117 119 2.141 Değer 242 386 965 1.611 927 1.136 1.023 1.352 1.237 845 641 823 11.188
2007/2008
Miktar 182 29 119 232 176 174 164 183 255 121 109 107 1.852 Değer 1.160 195 985 1.899 1.343 1.474 1.323 1.569 2.101 1.033 897 673 14.651
2008/2009
Miktar 100 30 56 278 195 197 264 182 80 28 130 122 1.661 Değer 776 150 299 1.341 973 1.109 1.494 892 426 163 702 903 9.227
2009/2010
Miktar 29 22 160 106 44 110 75 23 0 24 0 110 703 Değer 162 152 1.073 643 319 674 519 152 0 139 0 551 4.383
2010/2011
Miktar 6 36 83 87 120 137 191 235 92 92 93 10 1.184 Değer 37 258 523 516 768 917 1.237 1.711 669 708 703 76 8.122
2011/2012
Miktar 20 43 349
65 478
Değer
142
296
2.520
402
3.359
Kaynak : TÜİK
Fındık D&T 2011/2012
31
Ek Tablo 12. Türkiye’nin Ülkelere Göre Kabuksuz Fındık İhracat Miktarı ve Değeri
ÜLKELER
2006
2007
2008
2009
2010
2011 İhracat miktarı ( ton) İhracat değeri (000 $) İhracat miktarı (ton) İhracat değeri (000 $) İhracat miktarı (ton) İhracat değeri (000 $) İhracat miktarı (ton) İhracat değeri (000 $) İhracat miktarı (ton) İhracat değeri (000 $) İhracat miktarı (ton) İhracat değeri (000 $)
İtalya
64.715
376.164
47.796
322.974
46.900
256.808
44.892
265.833
37.806
226.288
36.460
269.652 Almanya 25.008 136.577 22.187 141.320 21.463 124.089 20.217 101.623 18.460 105.844 18.645 126.752
Fransa
13.062
80.386
16.840
110.152
9.484
58.331
11.205
64.792
23.829
148.142
22.257
164.666 İsviçre 8.913 54.326 7.709 47.017 7.465 46.739 7.805 39.059 7.228 41.490 7.211 46.448
Belçika
6.788
35.345
4.199
23.939
5.367
30.444
4.942
22.626
5.719
32.729
3.955
24.620 A.B.D. 3.725 20.111 2.979 19.222 3.260 20.183 1.739 8.941 2.799 16.059 2.043 13.135
Rusya
3.666
21.566
5.939
35.630
5.898
36.561
2.866
13.900
4.756
27.891
4.830
30.321 Hollanda 3.657 19.289 3.369 20.916 2.634 15.435 2.473 12.528 2.629 15.412 2.563 16.815
Polonya
3.287
19.211
6.613
43.175
3.401
21.921
4.784
29.248
5.634
34.784
5.030
37.602 İspanya 3.121 16.960 3.273 20.823 3.093 19.466 2.780 14.773 3.991 23.499 2.683 17.668
Yunanistan
2.685
14.218
1.957
13.342
2.472
13.943
1.899
10.031
2.094
11.990
1.523
10.311 Mısır 2.080 10.710 2.337 14.008 2.636 15.441 2.934 14.819 3.883 21.866 1.789 11.297
Ukrayna
1.879
12.060
1.132
6.995
1.533
9.936
1.464
8.016
1.384
8.343
1.118
7.461 Brezilya 1.780 11.992 1.242 7.859 1.413 8.254 1.908 11.605 2.104 13.366 1.905 13.709
Avustralya
1.554
9.788
1.292
8.236
1.396
7.533
1.574
7.805
1.743
9.888
1.547
10.648 İngiltere 1.287 7.424 937 6.370 843 5.443 906 4.863 1.304 7.735 842 5.601
Avusturya
1.054
5.203
1.410
9.005
1.365
8.950
1.484
8.473
2.258
14.188
1.842
13.135 Kanada 878 4.374 1.176 8.362 2.697 13.182 3.319 20.875 6.979 44.448 9.000 68.102
Irak
302
1.320
7
46
733
3.840
701
3.710
1.904
10.904
1.977
12.876 İsrail 564 3.616 842 5.387 1.121 6.617 1.012 4.863 1.293 7.575 1.041 7.020
Sirbistan
847
5.009
602
4.031
540
3.285
416
2.539
1.062
6.320
1.001
6.910 Diğer 6.989 39.264 5.589 36.030 7.870 46.145 6.064 33.344 9.182 54.442 5.919 40.263
Toplam
158.583
909.136
140.117
909.153
134.663
778.965
128.702
710.809
149.604
892.253
136.004
960.458
Kaynak : TÜİK
Fındık D&T 2011/2012
32
Ek Tablo 13 . Türkiye’nin Ülkelere Göre Kabuksuz Fındık İthalat Miktarı ve Değeri
ÜLKELER
2006
2007
2008
2009
2010
2011 İthalat miktarı (ton) İthalat değeri (1000$) İthalat miktarı (ton) İthalat değeri (1000$) İthalat miktarı (ton) İthalat değeri (1000$) İthalat miktarı (ton) İthalat değeri (1000$) İthalat miktarı (ton) İthalat değeri (1000$) İthalat miktarı (ton) İthalat değeri (1000$)
İtalya
1.111
10.398
353
1.789
241
2.026
116
607
48
325
144
993 Almanya 807 5.985 759 4.159 344 2.243 631 3.511 235 1.533 374 2.576
Fransa
135
1.199
261
1.595
218
1.749
96
519
24
136
161
1.229 İsviçre 55 304 60 319 113 693 84 474 22 120 35 241
Belçika
0
0
44
225
20
144
0
0
0
0
0
0 A.B.D. 0 0 0 0 253 2.156 45 247 0 0 16 106
Rusya
0
0
0
0
20
177
0
0
0
0
20
125 Hollanda 64 379 260 2.001 80 604 169 954 0 0 45 306
Polonya
39
212
49
326
39
222
21
114
21
131
210
1.533 İspanya 0,978 9 20 90 0 0 49 297 12 77 16 80
Yunanistan
49
316
72
480
53
330
32
178
20
119
8
63 Mısır 0 0 27 181 0 0 0 0 10 76 0 0
Ukrayna
0
0
4
22
26
212
25
193
57
374
20
109 Avustralya 0 0 59 387 80 435 50 287 16 100 173 1.187
İngiltere
36
295
17
104
41
354
8
57
12
79
26
164 Irak 0 0 0 0 33 231 0 0 0 0 48 348
İsrail
0
0
0
0
10
69
22
81
0
0
0
0 Danimarka 52 395 39 248 43 298 20 107 0 0 31 201
Norveç
0
0
14
71
0
0
0
0
0
0
94
671 Hırvatistan 0 0 0 0 78 631 0 0 0 0 20 142
Toplam
2.349
19.491
2.039
11.994
1.689
12.573
1.368
7.625
477
3.071
1.439
10.072
Kaynak : TÜİK
Fındık D&T 2011/2012
33
Ek Tablo 14. Türkiye’nin Ülkelere Göre Kabuklu Fındık İhracat Miktarı ve Değeri
ÜLKELER
2006
2007
2008
2009
2010
2011 ihracat miktarı (ton) ihracat değeri (1000$) ihracat miktarı (ton) ihracat değeri (1000$) ihracat miktarı (ton) ihracat değeri (1000$) ihracat miktarı (ton) ihracat değeri (1000$) ihracat miktarı (ton) ihracat değeri (1000$) ihracat miktarı (ton) ihracat değeri (1000$)
ABD
11
26
0,998
2
0
0
0
0
0
0
10
36 Avustralya 3 10 0 0 13 50 0 0 6 22 1 4
B.A.E.
7
24
5
23
4
10
19
59
25
81
5
23 Bahreyn 1 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0,75 3
Belçika
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0,21
1 Brezilya 58 165 18 64 0 0 33 103 13 43 4 18
Fransa
0
0
2
8
7
18
1
5
4
15
7
33 Güney Afrika 0 0 0 0 0 0 6 20 3 11 4 15
Güney Kore
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
5
22 Hong Kong 0 0 0 0 0 0 0 0 400 1.239 150 460
Irak
81
181
0
0
942
2.094
48
88
140
448
2
8 İspanya 28 65 4 29 0 0 10 25 26 86 25 99
İtalya
14
29
0
0
16
30
19
35
0,65
3
28
84 Japonya 0,05 0,118 0 0 0 0 0 0 0 0 0,588 3
K.K.Türk.Cum.
34
89
26
81
37
117
20
62
40
120
30
78 Kuveyt 0,98 2 1 5 0,7 3 0,5 1 1 4 0,77 4
Lübnan
37
130
54
268
71
234
76
256
115
425
85
329 Mısır 75 156 0 0 0 0 16 43 3 10 98 321
Rusya
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
13
47 Suriye 47 117 10 41 147 334 34 89 32 93 23 66
S.Arabistan
0,5
1
0
0
3
9
1
3
0
0
3
10 Tunus 23 61 0 0 25 69 69 226 39 119 25 85
Türkmenistan
0
0
0
0
5
16
1
2
11
37
17
53 Ürdün 42 116 15 46 33 83 8 23 5 17 2 4
Finlandiya
0
0
0
0
0
0
0
0
1
4
0
0
Fındık D&T 2011/2012
34
Almanya 1 2 2 12 0 0 2 4 5 25 0 0
Hollanda
0,75
2
0,75
3
0,5
1
0,3
1
0,488
2
0
0 Bosna-Hersek 0 0 0 0 0 0 1 3 0,998 3 0 0
Norveç
13
29
8
30
0
0
7
19
7
20
0
0 Portekiz 6 13 0 0 4 9 0 0 4 13 0 0
Romanya
2
5
0
0
2
6
4
14
0,49
2
0
0 İran 48 107 0 0 297 751 2 5 37 128 0 0
İsviçre
4
11
0
0
0,64
3
0
0
0,251
2
0
0 Fas 0 0 0 0 3 8 0 0 3 9 0 0
Çin
0
0
0
0
0
0
0
0
643
1.880
0
0 Vietnam 26 50 0 0 0 0 0 0 25 74 0 0
Yunanistan
0
0
0
0
0
0
1
4
3
10
0
0 Arnavutluk 0 0 0 0 0 0 0 0 6 13 0 0
Cezayir
26
67
13
55
44
117
20
55
7
22
0
0 İngiltere 0 0 0 0 0 0 1 4 0 0 0 0
Macaristan
0
0
5
22
4
12
4
11
0
0
0
0 Romanya 0 0 6 22 0 0 0 0 0 0 0 0
Şili
0
0
4
13
0
0
0
0
0
0
0
0 Ukrayna 0,98 3 0,99 4 0 0 0 0 0 0 0 0
Yemen
0
0
0,03
0,11
0
0
0
0
0
0
0
0 İsveç 0 0 8 33 0 0 0 0 0 0 0 0
Bulgaristan
0,793
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0 Kazakistan 0,3 0,951 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Özbekistan
0,015
0,113
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0 Toplam 596 1.478 183 762 1.661 3.977 405 1.171 1.608 4.981 538 1.809
Fındık D&T 2011/2012
35
Ek Tablo 15. Türkiye Fındık Üretici, Tüketici ve Borsa Fiyatları (TL/kg)
Yıllar
Üretici fiyatı
Tüketici fiyatı
(iç fındık)
Borsa Fiyatı (Tombul Kabuklu)
Borsa Fiyatı (İç fındık 13/15mm) 2005 4,79 23,55 6,18 12,25
2006
4,11
19,25
3,05
7,73 2007 3,68 16,55 4,70 9,13
2008
3,57
17,54
3,50
7,78 2009 3,52 17,61 4,19 9,11
2010
4,28
18,75
5,10
10,24 2011 5,38 20,79 7,15 13,99
2011/1
4,34
18,51
4,95
9,91 2011/2 4,69 18,84 5,10 10,20
2011/3
4,79
18,85
5,18
10,19 2011/4 4,78 19,12 5,01 10,00
2011/5
4,72
19,15
5,21
10,50 2011/6 4,87 19,40 5,39 11,00
2011/7
4,89
19,66
5,40
11,00 2011/8 5,02 20,16 5,39 11,20
2011/9
5,79
21,96
7,04
12,80 2011/10 6,70 23,83 7,09 14,12
2011/11
6,79
24,75
7,39
14,34 2011/12 7,13 25,24 7,78 14,98
Kaynak : TÜİK, Giresun Ticaret Borsası
Ek Tablo 16. Türkiye’de İhracat Sezonu İtibariyle İhraç Fiyatları ($/100kg, FOB)
Aylar
2005/06
2006/07
2007/08
2008/09
2009/10
2010/11
2011/12 Eylül 924 460 711 523.25 552 550 752
Ekim
885
443
748
504
640
572
788 Kasım 876 456 786,6 451 629 578 801
Aralık
866
486
780,5
448
612
587
798 Ocak 868 503 789,25 465 641 604
Şubat
828
522
788,8
453
630
642
Mart 806 533 773,5 443 634 680
Nisan
760
536
737,75
455
662
694
Mayıs 715 570 708,6 499 643 718
Haziran
609
609
676,5
513
659
713
Temmuz 453 635 652,5 562 668 690
Ağustos
443
661
595
573
645
697
Ortalama 753 535 729 488 635 644 785
Kaynak: KİB
Fındık D&T 2011/2012
36
Ek Tablo 17. Türkiye’de İllere Göre Kabuklu Fındık ÇEF Fiyatları (TL/kg)
İLLER
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010 Türkiye 1,89 2,50 3,97 3,76 3,79 3,78 3,87 4,23
Adana
3,03
3,89
3,81
5,48
4,87
Amasya 2,80 2,89 5,13 5,02 3,40 3,23
Antalya
3,46
4,08
4,54
4,31
5,58
5,29
5,23
Artvin 2,25 3,04 3,58 3,65 4,68 4,16 3,98 3,93
Bilecik
2,04
2,44
3,52
3,86
3,29
3,51
3,49
Bitlis 2,49 2,99 3,6 4,27 3,48 3,67 4,60 4,94
Bolu
1,94
2,41
3,43
3,74
3,72
3,61
3,79
5,05 Bursa 2,08 2,82 3,93 4,26 3,69 3,34 3,50 6,02
Çanakkale
3,32
3,58
3,66
3,83
3,38
4,75 Elazığ 2,87 3,44 3,6 4,27
Giresun
2,05
2,81
4,17
3,98
4,07
4,05
4,29
4,75 Gümüşhane 2,38 2,86 4,18 3,96 4,02 3,79 4,23 4,62
Hatay
3,33
4,08
3,98
5,48
5,47
5,58
4,48 Isparta 2,39 2,89 3,76 3,65 5,48 5,09 5,33 4,00
İstanbul
1,94
2,48
3,00
3,67
3,65
3,58
3,72
4,25 Kastamonu 1,94 2,49 3,67 3,2 3,27 3,47 3,46 4,83
Kırklareli
2,20
2,94
2,98
3,29
3,35
3,57
4,02 Kocaeli 1,88 2,09 3,05 3,32 3,26 3,31 3,37 6,20
Kahramanmaraş
2,15
2,50
3,16
3,22
5,67
3,69
5,23
3,75 Mardin 1,25 2,58 3,25 3,13 3,72 3,74
Ordu
1,92
2,70
3,19
3,27
4,14
4,13
4,27
4,23 Rize 2,30 2,93 4,3 4,06 3,74 3,85 3,98 4,45
Sakarya
1,63
2,56
3,72
3,48
3,94
3,87
4,20
4,06 Samsun 2,38 2,63 3,7 4,07 3,74 3,62 3,76 4,37
Sinop
2,05
2,74
4,16
3,64
3,5
3,44
3,50
4,46 Tekirdağ 2,61 3,96 3,41 3,34 3,46
Tokat
1,76
2,56
3,76
3,24
3,45
3,17
3,3
3,88 Trabzon 1,71 2,40 3,6 3,31 3,51 3,64 3,57 4,23
Zonguldak
1,95
2,54
3,83
3,4
2,99
3,14
4,12 Bartın 1,85 2,26 3,37 3,02 3,01 2,87 2,89 4,56
Yalova
2,22
2,31
3,30
3,56
3,51
3,45
3,72
6,14 Düzce 1,68 1,97 2,73 3,03 2,94 3,06 3,09 4,09
Kaynak : TÜİK
Fındık D&T 2011/2012
37
TEAE Yayın Listesi
Davran M., Tok N., Adana İlinde Erkenci Patates Üreten Tarım İşletmelerinin Sosyo-Ekonomik Yapısı ve Toplumsal Cinsiyet Yapılanması, Yayın No: 189, Nisan 2011, Ankara. Gül Yavuz G., Polatlı İlçesinde Üreticilerin Tarım Sigortası Yaptırmaya Karar Verme Sürecinde Etkili Olan Faktörlerin Analizi, Yayın No: 188, Mart 2011, Ankara. Oğuz C., Kan A., Konya İli Seydişehir İlçesi Yaylacık Köyünde Bahçe Tarımında Kadınların Rolü ve Etkinliğinin Ölçülmesi, Yayın No: 187, Mart 2011, Ankara. Sivük H., Konya Ereğli İvriz Sağ Sahil Sulama Birliği’ne Üye Üreticilerin Su Kullanım Davranışları Üzerine Bir Araştırma, Yayın No: 186, Mart 2011, Ankara. Ataseven Y., Tarımsal Faaliyetlerin İçme Suyu Havzalarındaki Etkilerinin Araştırılması: Ankara İli Örneği, Yayın No: 185, Mart 2011, Ankara. Arısoy H., Türkiye’nin Avrupa Birliği Buğday Ortak Piyasa Düzenine Uyumunun İç Anadolu Bölgesi Üreticilerine Olası Yansımaları, Yayın No: 184, Mart 2011, Ankara. Zan Sancak A., Aygören E., Turunçgiller Durum ve Tahmin: 2010/2011 Yayın No: 183, Aralık 2010, Ankara. TEAE Personeli, TEAE Bakış 2010, Yayın No: 182, Aralık 2010, Ankara Taşdan K., Aygören E., Gül Yavuz G., Gülaç Z.N., Yasan Ataseven Z., Yılmaz F., Zan Sancak A., Ekonomik Göstergelerle Türkiye’de Tarım, Yayın No: 181, Ağustos 2010, Ankara Peker K., Kan A., Konya’da Yetiştirilen Tarla Ürünlerinde Rekabet Üstünlüklerinin Tespiti, Yayın No: 180, Temmuz 2010, Ankara Taşdan K., Çeliker S.A., Arısoy H., Akdeniz Bölgesinde Su Ürünleri Avcılığı Yapan İşletmelerin Sosyoekonomik Yapısı, Yayın No: 179, Temmuz 2010, Ankara Ören M.N., Alemdar T., Parlakay O., Yılmaz H., Seçer A., Güngör C., Yaşar B., Gürer B., Adana İlinde Arıcılık Faaliyetinin Ekonomik Analizi, Yayın No: 178, Mayıs 2010, Ankara Albayrak M., Yaş Meyve ve Sebze Pazarlama Merkezleri: Toptancı Haller-Pazarlar ( Dünya, Avrupa Birliği ve Türkiye’den Örneklerle Yapısı ve İşleyişi), Yayın No: 177, Ekim 2009, Ankara TEAE,. Ekonomik Göstergelerle Türkiye’de Tarım 2008, Yayın No: 176, Ağustos 2009, Ankara Metin Özcan K., Tatlıdil F., Revıew Of Commodıty Tradıng And Challenges To Vıable Derıvatıves Contracts In Turkey, Yayın No 175, Temmuz 2009, Ankara Sayın C., Mencet M.Nisa, Taşcıoğlu Y., Süt Toplama Merkezlerinin, Gıda Güvenliğini Sağlama ve Sokak Sütçülüğünü Önlemedeki Rollerinin Belirlenmesi: Antalya İli Örneği, Yayın No 174, Nisan 2009, Ankara Çelik Y., Konya İlinde Havuç Üretimi Yapan Tarım İşletmelerinin Avrupa Birliği Tarımsal Muhasebe Veri Ağı Sistemine Göre Sınıflandırılması ve İşletme Başarı Ölçütlerinin Karşılaştırılması, Yayın No 173, Nisan 2009, Ankara Dellal İ., Berkum S., Sektörel Analizler: Süt, Domates, Hububat, Kanatlı, Yayın No 172, Mart 2009, Ankara Dellal İ., Berkum S., Sectoral Analysis: Dairy, Tomato, Cereal, Poultry, Yayın No 171, Mart 2009, Ankara Dellal İ., Keskin G., Küresel Mali Kriz: Tarım Sektöründe Riskler ve Fırsatlar, Yayın No 170, Kasım 2008, Ankara Yılmaz S., AB’ye Uyum Sürecinde Türkiye’de Yaş Sebze ve Meyve Toptancı Hallerinin İşleyişinde Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri: Antalya İli Toptancı Hali Örneği, Yayın No 169, Şubat 2008, Ankara Çeliker S.A., Korkmaz Ş., Demir A., Gül U., Dönmez D., Özdemir İ., Kalanlar Ş., Ege Bölgesi Su Ürünleri Avcılığı Yapan İşletmelerin Sosyo-Ekonomik Analizi, Yayın No: 168, Ocak 2008, Ankara. TEAE,. Ekonomik Göstergelerle Türkiye’de Tarım 2007, Yayın No: 167, Şubat 2008, Ankara Can M., Avrupa Birliği Kırsal Kalkınma Programlarının Türkiye’nin Kırsal Kalkınması Açısından İncelenmesi: SAPARD ve IPARD Örneği, Yayın No: 166, Aralık 2007, Ankara Çınar H., Demir A., Top B., Horne P., Türkiye Kanatlı Eti Alt Sektör Analizi, Yayın No: 165, Ağustos 2007, Ankara Ege H., Hasdemir M., Yılmaz N., Dönmez D., Belt J., Türkiye Hububat Alt Sektör Analizi, Yayın No: 164, Ağustos 2007, Ankara. Dellal İ., Özat H., Özüdoğru T., Tarımda Mazot Kullanımı ve Mazot Destekleri, Yayın No: 163, Eylül 2007, Ankara.
Fındık D&T 2011/2012
38
Keskin G., Nazlı C.,Elçi S., Özüdoğru T., Valk O., Türkiye Domates Alt Sektör Analizi, Yayın No: 162, Temmuz 2007, Ankara. Gül Yavuz G., Fındık Durum ve Tahmin : 2007/2008, Yayın No: 161, Ağustos 2007, Ankara. Taşdan K., Mısır Durum ve Tahmin : 2007/2008, Yayın No: 160, Ağustos 2007, Ankara. İçöz Y., Taşdan K., İriboy S., Berkum S., Türkiye Süt Alt Sektör Analizi, Yayın No: 159, Temmuz 2007, Ankara. Demir A.,Buğday Durum ve Tahmin: 2007/2008, Yayın No: 158, Temmuz 2007, Ankara. Onurlubaş H. E., Kızılaslan H., Türkiye’ de Bitkisel Yağ Sanayindeki Gelişmeler ve Geleceğe Yönelik Beklentiler., Yayın No: 157, Mayıs 2007, Ankara Karakaş A.,Günler N., Çay Durum ve Tahmin : 2006/2007, Yayın No: 156, Mart 2007, Ankara Şahinöz A., Çağatay S., Teoman Ö., Türkiye’de Tarımsal Destekleme Politikası Aracı Olarak Fark Ödeme Sistemi’nin Uygulanabilirliğinin Tartışılması ve Sistemin İktisadi Analizi, Yayın No: 155, Nisan 2007, Ankara Koç B., Gül A., Türkiye’de Bir Kırsal Kalkınma Modeli Olarak Köykentler ve Köykentlerde Tarımsal İşletmelerin Sosyal ve Ekonomik Analizi, Yayın No: 154, Mart 2006, Ankara TEAE Uzmanları., AB ve Türkiye’de Tarımda Sektörel Analizler, Yayın No: 152, Aralık 2006, Ankara Dönmez, D., Pirinç Durum ve Tahmin : 2006/2007, Yayın No: 151, Kasım 2006, Ankara TEAE,. Ekonomik Göstergelerle Türkiye’de Tarım 2006, Yayın No: 150, Kasım 2006, Ankara Çeliker, S.A., Korkmaz, Ş., Dönmez, D., Gül, U., Demir, A.,Genç, Y., Kalanlar, Ş.,Özdemir, İ., Karadeniz Bölgesi Su Ürünleri Avcılığının Sosyo-Ekonomik Analizi, (İngilizce), Yayın No: 149, Mart 2006, Ankara. Özüdoğru, T., Pamuk Durum ve Tahmin : 2006/2007, Yayın No: 148, Kasım 2006, Ankara. Ege,H., Eken,H., Çakaryıldırım,N., Arpa Durum ve Tahmin : 2006/2007, Yayın No: 147, Temmuz 2006, Ankara. Hasdemir,M., Karahocagil,P., Hasdemir,M., Kuru Kayısı Durum ve Tahmin : 2006/2007, Yayın No: 146, Eylül 2006, Ankara. Anaç, H., Dönmez, D., Ege, H.., Buğday Durum ve Tahmin: 2005/2006, Yayın No:145, Haziran 2006, Ankara. Şahin., Y., TARİŞ Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Koopertiflerinde Devlet Yatırım Yardımları ve Kooperatif-Ortak İlişkileri, Yayın No: 144, Ocak 2006, Ankara. Çeliker, S.A., Korkmaz, Ş., Dönmez, D., Gül, U., Demir, A.,Genç, Y., Kalanlar, Ş.,Özdemir, İ., Karadeniz Bölgesi Su Ürünleri Avcılığının Sosyo-Ekonomik Analizi, Yayın No: 143, Mart 2006, Ankara. Tunalıoğlu, R., Karahocagil, P., Zeytinyağı- Sofralık Zeytin – Prina Yağı Durum Tahmin : 2005/2006, Yayın No: 142, Mart 2006, Ankara. Candemir, M., Deliktaş, E., TİGEM İşletmerinde Teknik Etkinlik, Ölçek Etkinliği, Teknik İlerleme, Etkinlikteki Değişme ve Verimlik Analizi: 1999-2003, Yayın No:141, Ocak 2006, Ankara. Kekin, G., Çakaryıldırım, N., Dölekoğlu, C.Ö., Domates ve Domates Salçası Durum ve Tzhmim: 2005/2006, Yayın No: 140, Kasım 2005, Ankara. Ataseven, Y., AB ve Türkiye’de Tütüne Yönelik Politikalar- Karşılaştırmalı Bir Analiz, Yayın No: 139, Ağustos 2005, Ankara. Tunalıoğlu, R., Taşkaya, B., Fındık-Antep Fıstığı Durum ve Tahmin Raporu: 2005/2006, Yayın No:138, Eylül 2005, Ankara. Dölekoğlu, C.Ö., Keskin, G., Özdemir, İ., Yemeklik Kuru Baklagiller Durum ve Tahmin : 2005/2006, Yayın No:137, Eylül 2005, Ankara. Taşkaya, B., Tunalıoğlu, R., Odabaşı, S., Yağlı Tohumlar ve Bitkisel Yağlar:2005/2006, Yayın No:136, Eylül 2005, Ankara. Anaç, H., Dönmez, D., Dellal, İ., Buğday Durum ve Tahmin: 2005/2006, Yayın No:135, Temmuz 2005, Ankara. Oktay, E., Tunalıoğlu, R., Türk Tarım Politikasının Avrupa Birliği Ortak Tarım Politikasına Uyumu, Yayın No:134, Haziran 2005, Ankara. Özüdoğru, T., Çakaryıldırım, N., Pamuk Durum ve Tahmin: 2005/2006, Yayın No:133, Haziran 2005, Ankara. İçöz, Y., Demir, A., Çeliker, A., Kalanlar, Ş., Gül,U., Süt ve Süt Ürünleri Durum ve Tahmin 2004-2005,Yayın No:132, Ağustos 2005, Ankara İçöz, Y., Demir, A., Çeliker, A., Kalanlar, Ş., Gül, U., Et ve Et Ürünleri Durum ve Tahmin 2004-2005,Yayın No:131, Nisan 2005, Ankara Arısoy, H.., Oğuz, C., Tarımsal Araştırma Enstitüleri Tarfından Yeni Geliştirilen Buğday Çeşitlerinin Tarım İşletmelerinde Kullanım Düzeyi ve Geleneksel Çeşitler İle Karşılaştırmalı Ekonomik Analizi-
Fındık D&T 2011/2012
39
Konya İli Örneği, Yayın No:130, Mart 2005, Ankara. Kızılaslan, N., Kızılaslan, H., Türkiye’de Kimyasal Gübre Kullanımı ve Tokat İli Artova İlçesinde Kimyasal Gübredeki Uygulamalar, Gübreleme-Çevre İlişkileri, Yayın No:129, Mart 2005, Ankara. Tunalıoğlu, R., Karahocagil, P., “Zeytinyağı – Sofralık Zeytin ve Pirina Yağı Durum Tahmin:2004/2005”, Yayın No: 128, Mart 2005, Ankara. Karahocagil, P. Tunalıoğlu, R., Çakaryıldırım, N. “Turunçgiller Durum ve Tahmin 2004-2005”, Yayın No: 127, Şubat 2005, Ankara Saner, G., Engindeniz, S., Çukur, F., Yücel, B., İzmir ve Muğla İllerinde Faaliyet Gösteren Arıcılık İşletmelerinin Teknik ve Ekonomik Yapısı İle Sorunları Üzerine Bir Araştırma, Yayın No:126, Ocak 2005, Ankara. Dölekoğlu,Ö.C., Keskin, G. Yemeklik Kuru Baklagil Durum ve Tahmin 2004-2005, Yayın No: 125, Aralık 2004, Ankara. Keskin, G., Dölekoğlu, Ö.C., Domates ve Domates Salçası Durum ve Tahmin Raporu 2004-2005 Yayın No: 123, Eylül 2004, Ankara Koç, M., Ege Bölgesinde Çekirdeksiz Kuru Üzüm Fiyatlarında Dalgalanmalar ve Etkileri Üzerine Bir Araştırma, Yayın No: 122, Haziran 2004, Ankara. Güneş, E., Tarım İşletmelerinde Kredi Taleplerinin Doğrusal Programlama Yöntemiyle Belirlenmesi “Kırşehir İli Merkez İlçesi Tarım İşletmeleri Araştırması”, Yayın No: 121, Haziran 2004, Ankara. Özüdoğru, H., “Köy-Koop Kırklareli Birliğinin Ekonomik Analizi ve Yöneticilerin Kooperatif İşletmelerinin Başarısına Etkilerinin Değerlendirilmesi” Yayın No: 120, Mayıs 2004, Ankara Şengül, S., “Türkiye’de Yoksulluk Profili ve Gelir Gruplarına Göre Gıda Talebi”, Yayın No: 119, Mart 2004, Ankara. Tunalıoğlu, R., Karahocagil, P., “Zeytinyağı ve Sofralık Zeytin Durum Tahmin:2003/2004”, Yayın No: 118, Mart 2004, Ankara. TEAE Personeli, “Teae Bakış 2003”, Yayın No: 117, Ocak 2004, Ankara. İçöz, Y., “Bursa İli Süt Sığırcılık İşletmelerinde Karlılık ve verimlilik Analizi”, Yayın No: 116, Mart 2004, Ankara. Özüdoğru, T.,”Pamuk Durum ve Tahmin: 2003/2004″, Yayın No: 115, Ocak 2004, Ankara. Atıcı, C., “Türkiye’nin Dış Ticaretinde ve Transfer Politkalarında Değişimin Faktör Bazında Gelir Dağılımı Etkileri: Bir Sosyal Hesaplar Matrisi Denemesi”, Yayın No: 114, Aralık 2003, Ankara. Yavuz, F., Birinci, A., Peker, K., Atsan, T. “Türkiye Fındık Sektörü Ekonometrik Modelinin Oluşturulması ve Politik Analizlerde Kullanımı”, Yayın No: 113, Aralık 2003, Ankara. Tunalıoğlu, R., Karahocagil, P., “Türkiye I. Zeytinyağı ve Sofralık Zeytin Sempozyumu Bildirileri”, Yayın No: 112, Aralık, 2003 Ankara. Karahocagil, P.,Tunalıoğlu, R., Taşkaya, B., Anaç, H., “Turunçgiller Durum ve Tahmin 2003-2004”,Yayın No: 111,Kasım 2003, Ankara. Dölekoğlu, T., Yağlı Tohumlar ve Bitkisel Yağlar Durum ve Tahmin 2003-2004, Yayın No: 110, Ağustos 2003, Ankara Dölekoğlu, C.Ö., Uysal, F., Yemeklik Kuru Baklagil Durum ve Tahmin 2003-2004, Yayın No: 109, Ağustos, 2003 Ankara Keskin, G., Pezikoğlu, F., Gül, U., Sebze Durum Raporu 2002-Domates, Yayın No: 108, Temmuz,2003, Ankara Dölekoğlu, T., Türkiye I. Yağlı Tohumlar, Bitkisel Yağlar ve Teknolojileri Sempozyumu Bildirileri, Yayın No: 107, Ağustos, 2003 Özüdoğru, T., Ertürk,Y.E., 2003, Türkiye VI. Pamuk ve Tekstil ve Konfeksiyon Sempozyumu Bildirileri, Yayın No: 106, Ağustos. 2003, Ankara Dölekoğlu, C.Ö., 2003, Tüketicilerin İşlenmiş Gıda Ürünlerindekalite Tercihleri, Sağlık Riskine Karşı Tutumları ve Besin Bileşimi Konusunda Bilgi Düzeyleri (Adana Örneği), Yayın No: 105, Temmuz, Ankara Akbay, A.Ö., 2003, Türkiye’de Şeker Üretiminin Ekonomik ve Sosyal Karlılığının Değerlendirilmesi, Yayın No: 104, Temmuz, Ankara Özkan, U., Erkuş, A., 2003, Bayburt İlinde Sığır Yetiştiriciliğine Yer veren Tarım İşletmelerinin Ekonomik Analizi, Yayın No: 103, Temmuz, Ankara Demirci, S., Şeker Kanunundaki Değişiklikle Olasi Etkilerin Ekonomik Analizi, Yayın No: 102, Haziran,Ankara. Tan, S., Dellal, İ., 2003, Avrupa Birliği’nde Ortak Tarım Politikasının İşleyişi ve Türk Tarımının Uyum Süreci, Yayın No: 100, Mayıs Ankara. Dellal, İ., Gül, U., Anaç, H., 2003. Buğday Durum ve Tahmin: 2003/2004, Durum ve Tahmin 2003-2, Yayın No: 99, Ankara.
Fındık D&T 2011/2012
40
Yeni, R., Dölekoğlu, C.Ö., 2003, Tarımsal Destekleme Politikasında Süreçler ve Üretici Transferleri, Yayın No: 98, Nisan, Ankara. Karlı, B. 2003, Gap Alanındaki Tarım Kooperatifleri ve Diğer Çiftçi Örgütlerinin Bölge Kalkınmasındaki Etkinliği, Yayın No: 97, Mart, Ankara. Tunalıoğlu, R., Karahocagil, P., Tan, M., Zeytinyağı ve Sofralık Zeytin Durum ve Tahmin:2003, Durum ve Tahmin:2003-1,Yayın No:96, Mart, Ankara. Gül, A., Akbay, A.Ö., Dölekoğlu, C.Ö., Özel, R., Akbay, C., Adana İli Kentsel Alanda Ailelerin Ev Dışı Gıda Tüketimlerinin Belirlenmesi, Yayın No:95, Ocak, Ankara. Ertürk, Y.E., Tan, S., Et ve Et Mamülleri Durum ve Tahmin: 2003, Durum ve Tahmin 2002-6, Yayın No: 94, Aralık, Ankara. Tan, S., Ertürk, Y.E., Süt ve Süt Mamülleri Durum ve Tahmin: 2003, Durum ve Tahmin 2002-5, Yayın No: 93, Aralık, Ankara. Ertürk, Y.E., Tan, S., Kümes Hayvanları ve Yumurta Durum ve Tahmin: 2003, Durum ve Tahmin 2002-4, Yayın No: 92, Aralık, Ankara. Ege, H., Karahocagil P., 2002, Yemlik Tahıllar Durum ve Tahmin: 2002/2003, Durum ve Tahmin 2002-3, Yayın No: 91, Aralık, Ankara Tunalıoğlu, R., Gökçe, O., 2002, Ege Bölgesinde Optimal Zeytin Yayılış Alanlarının Tespitine Yönelik Bir Araştırma, Yayın No: 90, Aralık, Ankara. Özüdoğru, T., 2002, Pamuk Durum ve Tahmin: 2002/2003, Durum ve Tahmin 2002-2, Yayın No:89, Ekim, Ankara. Karlı, B. 2002, Gap Alanındaki Tarıma Dayalı Sanayi İşletmelerinin Gelişimi, Sorunları ve Çözüm Yolları, Yayın No: 88, Eylül, Ankara. Özüdoğru, T., Ertürk, E., 2002, Türkiye V. Pamuk, Tekstil ve Konfeksiyon Sempozyumu Bildiriler, Yayın No: 87, Ekim, Ankara Tan, S., Ertürk, Y.E., Türkiye’de Süt Tozu Üretimi ve Dünyadaki Rekabet Şansı, Yayın No: 86, Ekim, Ankara. Tan, S., Dellal, İ., 2002, Kırmızı Et Üretim ve Tüketim Açığını Kapatmak İçin Alternatif Bir Yaklaşım: Hindi Üretimi ve Sözleşmeli Yetiştiricilik Modeli, Proje Raporu 2002-3. Yayın No: 85, Temmuz, Ankara. Dellal, İ., Tunalıoğlu, R., 2002, Buğday Durum ve Tahmin: 2002/2003, Durum ve Tahmin 2002-1, Yayın No: 84, Ankara. Dellal, İ., Keskin, G., Dellal, G., 2002, Gap Bölgesinde Küçükbaş Hayvan Yetiştiriciliğinin Ekonomik Analizi ve Hayvansal Ürünlerin Pazara Arzı, Proje Raporu 2002-2. Yayın No: 83, Temmuz, Ankara. Ege, H, Karahocagil P., 2001, Yemlik Tahıllar Durum ve Tahmin: 2001/2002, Durum ve Tahmin 2001-7, Yayın No: 82, Aralık, Ankara. Dellal, G., Eliçin, A., Tekel, N., Dellal, İ., 2002, Gap Bölgesinde Küçükbaş Hayvan Yetiştiriciliğinin Yapısal Özellikleri, Proje Raporu 2002-1. Yayın No: 82, Temmuz, Ankara. Ertürk, Y.E., Tan, S., Kümes Hayvanları ve Yumurta Durum ve Tahmin: 2002, Durum ve Tahmin 2001-6, Yayın No: 81, Kasım, Ankara. Ertürk, Y.E., Tan, S., Et ve Et Mamülleri Durum ve Tahmin: 2002, Durum ve Tahmin 2001-5, Yayın No: 80, Kasım, Ankara. Tan, S., Ertürk, Y.E., Süt ve Süt Mamülleri Durum ve Tahmin: 2002, Durum ve Tahmin 2001-4, Yayın No: 79, Kasım, Ankara. Özüdoğru, T., Tatlıdil, H., 2001, “Bu Toprağın Sesi” Televizyon Programının Polatlı İlçesinde Çiftçi Davranışlarına Etkileri Üzerine Bir Araştırma, Proje Raporu. Yayın No: 78, Aralık, Ankara. Akyıl, N., Özüdoğru, T., 2001,Yeni Gelişmeler Işığında Pamuk Sektörü, Iv. Türkiye Pamuk, Tekstil ve Konfeksiyon Sempozyumu Bildirileri, Yayın No: 77, Aralık, Ankara. Karahocagil, P., 2001, Yeter Gelirli İşletme Büyüklüğü: Literatür İncelemesi, Proje Raporu 2001-24, Yayın No:76, Ekim, Ankara. Dellal, İ., 2001, Buğday Durum ve Tahmin: 2001/2002, Durum ve Tahmin 2001-3, Yayın No: 74, Eylül, Ankara. Dölekoğlu, T., 2001, Yağlı Tohumlar ve Bitkisel Yağlar Durum ve Tahmin: 2001/2002, Durum ve Tahmin 2001-2, Yayın No:73, Ağustos, Ankara. Tan, S., 2001, Türkiye’de Sütçülük Sektöründe Bölgeler Arası Yapısal Değişimin Spatial Denge Modeli İle Analizi, Proje Raporu 2001-22, Yayın No: 72, Ağustos, Ankara. Abay, C., Sayan, S., Miran, B., Bayaner, A., 2001, Türkiye’deki Tarımsal Destek Harcamalarının Enflasyon Üzerine Etkilerinin Ekonometrik Analizi, Proje Raporu 2001-21, Yayın No:71, Haziran, Ankara. Sarımeşeli, M., Tatlıdil, F., 2001, Doğrudan Gelir Desteği ve Kayıt Sistemi Pilot Uygulaması ve Orman
Fındık D&T 2011/2012
41
İçi Köyler Açısından Değerlendirilmesi, Proje Raporu 2001-20, Yayın No:70, Nisan, Ankara Saraçoğlu, B., Aydoğuş, O., Köse, N., İşgören, D., 2001, Türkiye’de Su Ürünleri Sektörü: Üretim, Talep ve Pazarlama, Proje Raporu 2001- 19, Yayın No:69, Nisan, Ankara. Çakmak, E., Kasnakoğlu, H.,2001, Tarım Sektöründe Türkiye ve Avrupa Birliği Etkileşimi, Proje Raporu 2001-18 , Yayın No:68, Nisan, Ankara. Demirci, S., 2001, Şeker Fabrikalarının Performans Analizi ve Toplam Faktör verimliliklerinin Ölçümü: Dea ve Malmquist Indeks Yaklaşımı, Proje Raporu 2001-17, Yayın No:67, Nisan, Ankara. Zaim, O., Bayaner, A., Kandemir, M.U., 2001, Tarımda İller ve Bölgeler Düzeyinde Üretkenlik ve Etkinlik: Farklar ve Nedenler, Proje Raporu 2001-16, Yayın No:66, Nisan, Ankara. TEAE Personeli Türkiye’de Bazı Bölgeler İçin Önemli Ürünlerde Girdi Kullanımı ve Üretim Maliyetleri, 2001, Proje Raporu 2001-14, Yayın No:64, Nisan, Ankara. Koç, A., Tanrıvermiş, H., Budak, F., Gündoğmuş, E., İnan, H., Kubaş, A., Özkan, B., 2001, Türkiye Tarımında Kimyasal İlaç Kullanımı: Etkinsizlik, Sorunlar ve Alternatif Düzenlemelerin Etkileri, Proje Raporu 2001-13, Yayın No:63, Nisan, Ankara. Işıklı, E., Koç, A., Miran, B., Akyıl, N., Abay, C., Güler, S., Günden, C., 2001, Türkiye’de Tütünde Arz Kontrolü ve Ekonomik Etkileri, Proje Raporu 2001-12, Yayın No:62, Nisan, Ankara. Binici, T., Koç, A., Bayaner, A., 2001, Üretici Risk Davranışları ve Etkileyen Sosyo-Ekonomik Faktörler: Adana Aşağı Seyhan Ovası Örneği (İngilizce), Çalışma Raporu 2001-1, Yayın No:61, Nisan, Ankara. Akdemir, Ş., Binici, T., Şengül, H., Vd. 2001, Bölge Bazlı Tarım Sigortasının Türkiye’de Seçilmiş Bölgeler İçin Potansiyel Sigorta Talebinin ve Talebinin Karşılanabilirliğinin Belirlenmesi, Proje Raporu 2001-11, Yayın No:60, Nisan, Ankara. Alpay, S., Yalçın, İ., Dölekoğlu, T., 2001, Avrupa Birliği Kalite ve Sağlık Standartlarının Türk Gıda Sanayi Sektörü Rekabet Gücü Üzerine Etkisi, Proje Raporu 2001-10, Yayın No:59, Nisan, Ankara Özüdoğru, T., Akyıl, N.,2001, Pamuk Durum ve Tahmin:2001/2002, Durum ve Tahmin 2001-1, Yayın No:58, Eylül, Ankara. Bayaner, A., Koç, A., Tanrıvermiş, H., Gündoğmuş, E., Ören, N., Özkan, B., 2001, Doğrudan Gelir Desteği Pilot Uygulamasının İzleme ve Değerlendirilmesi, Proje Raporu 2001-9, Yayın No:57, Mart, Ankara Ediz, D., İntişah, A.Ş., Özlü, R., 2001, Doğrudan Gelir Desteği Pilot Uygulaması (Türkçe ve İngilizce), Proje Raporu 2001-8, Yayın No:56, Mart, Ankara. Yavuz, F., Aksoy, Ş., Tan, S., Dağdemir, V., Keskin, A., 2001, Türkiye’de Süt Pazarlama Sisteminin İyileştirilmesi İçin Kurumsal Yapılanma İhtiyacı Üzerine Bir Araştırma, Proje Raporu 2001-7, Yayın No:55, Mart, Ankara. Koç, A., Uzunlu, V., Bayaner, A., 2001, Türkiye Tarımsal Ürün Projeksiyonları 2000-2009, Proje Raporu 2001-6, Yayın No:54, Şubat, Ankara. Koç, A., Bayaner, A., Tan, S., Ertürk, Y.E., Fuller, F., 2001, Türkiye’de Destekleme Politikaları ve Programlarının Hayvancılık Sektörünün Gelişmesi Üzerine Etkisi (İngilizce), Proje Raporu 2001-5, Yayın No:53, Ocak, Ankara. Ertürk, Y.E., 2001, Ankara İli Kızılcahamam İlçesinde Köy-Tür’e Bağlı Olarak Faaliyet Gösteren Broiler İşletmelerinin Ekonomik Analizi, Proje Raporu 2001-4, Yayın No:52, Ocak, Ankara. Akgüngör, S., Barbaros, F., Kumral, N., 2001, Türkiye’de Meyve ve Sebze İşleme Sanayinin Avrupa Birliği Piyasasında Sürdürülebilir Rekabet Gücü Açısından Değerlendirilmesi, Proje Raporu 2001-3, Yayın No: 51, Ocak, Ankara. Özcan, Y.Z., 2001, Türkiye’de Fındık, Çay, Şeker Pancarı ve Tütün Tarımında Hızlı Kırsal Değerlendirme (İngilizce), Proje Raporu 2001-2, Yayın No: 50, Ocak, Ankara. Şengül, H., Koç, A., Akyıl, N., Bayaner, A., Fuller, F., 2001, Türkiye’de Pamuk Pazarı: Gelecekteki Talebi Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi, Proje Raporu 2001-1, Yayın No: 49, Ocak, Ankara. Dellal, İ., Ege, H., 2000, Yemlik Tahıllar Durum ve Tahmin: 2000/2001, Durum ve Tahmin 2000-2, Yayın No: 48, Aralık, Ankara. Akyıl, N., 2000, Pamuk Endüstrisinde Pazar Merkezli Bilgi Akışı, Türkiye Iıı. Pamuk, Tekstil ve Konfeksiyon Sempozyumu Bildiriler Tartışmalar, Yayın No: 47, Ekim, Ankara. Tan, S., Ertürk, Y.E., 2000, Türkiye’de Hayvancılık Sektörü: Üretici, Sanayici ve Politika Yapıcılar Açısından Sektörün Değerlendirilmesi, Türkiye I. Besi ve Süt Hayvancılığı Sempozyumu Bildirileri, Yayın No: 46, Temmuz, Ankara. Sarımeşeli, M., Aydoğuş, O., 2000, Dünya Fındık Piyasasının Ekonomik Analizi ve Türkiye İçin Optimum Politikaların Saptanması, Proje Raporu 2000-6, Yayın No: 45, Temmuz, Ankara. Ege, H., Dellal, İ., 2000, Buğday Durum ve Tahmin: 2000/2001, Durum ve Tahmin 2000-1, Yayın No: 44, Temmuz, Ankara.
Fındık D&T 2011/2012
42
Dellal, İ., 2000, Antalya İlinde Kıl Keçisi Yetiştiriciliğine Yer veren Tarım İşletmelerinin Ekonomik Analizi ve Planlanması, Proje Raporu 2000-5, Yayın No: 43, Haziran, Ankara. Tanrıvermiş, H., 2000, Orta Sakarya Havzası’nda Domates Üretiminde Tarımsal İlaç Kullanımının Ekonomik Analizi, Yayın No: 42, Mayıs, Ankara. Tanrıvermiş, H., Gündoğmuş, E., Ceyhan, V., Fidan, H., Özüdoğru, H., 2000, Türkiye’de Özelleştirme Uygulamalarının Tarım Kesimine Etkilerinin Değerlendirilmesi, Proje Raporu 2000-3, Yayın No:41, Mayıs, Ankara. Demirci, S., 2000, Doğrudan Gelir Sistemi ve Uygulamalar: Literatür İncelemesi, Proje Raporu 2000-1, Yayın No: 40, Mayıs, Ankara. Saraçoğlu, B., Köse, N., 2000, Bazı Gıda Sanayilerinin Uluslararası Rekabet Gücü: Makarna, Bisküvi ve Un Sanayi, Proje Raporu 2000-2, Yayın No: 39 , Mayıs, Ankara. Tan, S., Şener, B., Aytüre, S., 1999, Feoga ve Türkiye’de Uygulanabilirliği, Çalışma Raporu 1999-3, Yayın No: 38, Aralık, Ankara. Kıral, T., Kasnakoğlu, H., 1999, Tarımsal Ürünler İçin Maliyet Hesaplama Metodolojisi ve veri Tabanı Rehberi, Proje Raporu 1999-13, Yayın No: 37, Aralık, Ankara. Demirci, S., 1999, Destekleme Alımı ve Fark Ödeme Sisteminin Refah ve Dağılım Etkilerinin İncelenmesi, Proje Raporu 1999-12, Yayın No: 36, Aralık, Ankara. Brooks, J., Tanyeri, A., 1999, Tarımsal Politika Reformu: Sosyal Hesap Matriksi Yaklaşımı ( İngilizce), Proje Raporu 1999-11, Yayın No: 35, Aralık, Ankara. Çakmak, E.H., Akder, H., 1999, Dünya Ticaret Örgütü-Tarım Anlaşması’nın Yeni Görüşme Dönemi ve Türkiye: Olanaklar, Kısıtlar ve Stratejiler, Proje Raporu 1999-10, Yayın No:34, Aralık, Ankara. Akyıl, N., 1999, Pamuk Durum ve Tahmin: 1999/2000, Durum ve Tahmin 1999-8, Yayın No: 33, Aralık, Ankara. Özçelik, A., Tanrıvermiş, H., Gündoğmuş, E., Turan, A.,1999, Türkiye’de Sulama İşletmeciliğinin Geliştirilmesi Yönünden Şebekelerin Birlik ve Kooperatiflere Devri İle Su Fiyatlandırma Yöntemlerinin İyileştirilmesi Olanakları, Proje Raporu 1999-9, Yayın No: 32, Kasım, Ankara. Koç, A., Beghin, J., Fuller, F., Aksoy, Ş., Dölekoğlu, T., Şener, A., 1999, Türkiye’de Yağlı Tohumlar Pazarı: Uluslararası Fiyatlar ve Alternatif Politikaların Arz, Talep ve İkame Ürünler Üzerine Etkileri (Türkçe ve İngilizce), Proje Raporu 1999-8, Yayın No: 31, Eylül, Ankara. Bayaner, A., Bozkurt, H., 1999, Türk Tarımında Bilim ve Araştırma Politikaları (İngilizce), Yayın No: 30, Ekim, Ankara. Ege, H., 1999, Yemlik Tahıllar Durum ve Tahmin: 1999/2000, Durum ve Tahmin 1999-7, Yayın No: 29, Eylül, Ankara. Ertürk, Y.E., Tan, S., 1999, Et ve Et Mamülleri Durum ve Tahmin: 1999, Durum ve Tahmin 1999-6, Yayın No: 28, Ağustos, Ankara. Akyıl, N., Bayaner, A., 1999, Pamukta Tarım ve Sanayi Entegrasyonu, Türkiye Iı. Pamuk, Tekstil ve Konfeksiyon Sempozyumu Bildirileri, Yayın No: 27, Ağustos, Ankara. Tan, S., Ertürk, Y.E., 1999, Süt ve Süt Mamülleri Durum ve Tahmin: 1999, Durum ve Tahmin 1999-5, Yayın No: 26, Ağustos, Ankara. Şener, A., Koç, A.,1999, Türkiye’de Kimyasal Gübre Talebi, Çalışma Raporu 1999-2, Yayın No: 25, Ağustos, Ankara. Aydoğuş, O., Ege, H., Köse, N., 1999, Buğday Durum ve Tahmin: 1999/2000, Durum ve Tahmin 1999-4, Yayın No: 24, Haziran, Ankara. Bayaner, A., 1999, Çorum İlinde Yumurta Tavukçuluğunun Ekonomik Analizi, Proje Raporu 1999-7 Yayın No: 23, Haziran, Ankara. Çakmak, E., Kasnakoğlu, H., Akder, H., 1999, Türk Tarımında Destekleme Alımları ve Pazar Girişi Etkileri: Tarımsal Sektör Modeli Analizi, (İngilizce), Proje Reporu 1999-6 Yayın No: 22, Mayıs, Ankara. Furtan, W.H., Güzel, A., Karagiannis, G., Bayaner, A., 1999, Türkiye’de Tarımsal Araştırmaların Getirisi ve Tarımsal verimlilik (İngilizce), Proje Raporu 1999-5, Yayın No: 21, Mayıs, Ankara. Bayaner, A., Uzunlu, V., 1999, Türk Baklagil Pazarlama Politikalarının Dünya Ticaretine Etkileri, Çalışma Raporu 1999-1, Yayın No: 20, Nisan, Ankara. Ege, H., Ertürk, Y.E, 1999, Yemlik Tahıllar Tahmin: 1998/99, Tahmin 1999-3, Yayın No: 19, Mart, Ankara. Aksoy, Ş., Şener, A., 1999, Yağlı Tohumlar ve Bitkisel Yağlar Durum ve Tahmin: 1997/98, Durum ve Tahmin 1999-2, Yayın No: 18, Mart, Ankara. Yurdakul, O., V.D., 1999, Türkiye’de Hayvansal Ürünler Arzı ve Yem Talebi: Mevcut Durumun Değerlendirilmesi ve Alternatif Politika Senaryoları (Türkçe ve İngilizce), Proje Raporu 1999-4, Yayın No: 17, Mart, Ankara.
Fındık D&T 2011/2012
43
Akyıl, N., 1999, Pamuk Tahmin: 1998/99, Tahmin 1999-1, Yayın No: 16, Mart, Ankara. Akgüngör, S., Miran,B., Abay, C.F., Olhan, E., Nergis, N.K., 1999, İstanbul, Ankara, ve İzmir İllerinde Tüketicilerin Çevre Dostu Ürünlere Yönelik Potansiyel Talebinin Tahminlenmesi, Proje Raporu 1999-3, Yayın No: 15, Şubat, Ankara. Özçelik, A., Turan, A., Tanrıvermiş, H., 1999, Türkiye’de Tarımın Pazara Entegrasyonunda Sözleşmeli Tarım ve Bu Modelin Sürdürülebilir Kaynak Kullanımı İle Üretici Geliri Üzerine Etkileri, Proje Raporu 1999-2, Yayın No: 14, Şubat, Ankara. Schmitz, A., Çakmak, E., Schmitz T. And R. Gray, 1999, Türk Tarımında Devlet Eliyle Ticaret (Türkçe ve İngilizce), Proje Raporu 1999-1, Yayın No: 13 Şubat, Ankara. Bayaner, A., Nevruz, G., Akyıl, N., 1998, I. Türkiye Pamuk, Tekstil ve Konfeksiyon Sempozyumu: Bildiriler, Tartışmalar, Yayın No: 12, Ekim, Ankara. Aydoğuş, O., Nevruz, G., 1998, I. Türkiye Buğday Sempozyumu: Bildiriler, Tartışmalar, Yayın No: 11, Temmuz, Ankara. Yıldırım, T., Furtan, W.H., Güzel, A., 1998, Türkiye Buğday Politikasının Teorik ve Uygulamalı Analizi, Çalışma Raporu 1998-4, Mayıs, Ankara. Çakmak, E.H., Kasnakoğlu,H., Yıldırım, T.,1998, Fark Ödeme Sisteminin Ekonomik Analizi, Çalışma Raporu 1998-3, Nisan, Ankara. Bayaner, A., 1998, Türkiye Makarnalık Buğday Sektörü ve Uluslararası Pazardaki Rekabet Gücü, Çalışma Raporu 1998-2, Yayın No: 8, Nisan, Ankara. Fisunoğlu, M., Pınar M., Aydoğuş, O., 1998, Türkiye’nin Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri ve Rusya Federasyonu İle Tarımsal Ticaret Olanakları, Çalışma Raporu 1998-1, Mart, Ankara. Aydoğuş, O., Ege, H., Ertürk, Y.E., 1998, Buğday Tahmin: 1998/99, Tahmin 1998-5, Aralık, Ankara. Akyıl, N., Ertürk, Y.E., 1998, Pamuk Durum ve Tahmin: 1998/99, Durum ve Tahmin 1998-4, Eylül, Ankara. Ege, H., Ertürk, Y.E., 1998, Yemlik Tahıllar Durum ve Tahmin: 1998/99, Durum ve Tahmin 1998-3, Temmuz , Ankara. Aydoğuş, O., Ege, H., Ertürk, Y.E., 1998, Buğday Tahmin: 1998/99, Tahmin 1998-2, Temmuz, Ankara. Pınar, M., Akyıl, N., Er S., Ertürk, Y.E., 1998, Pamuk Durum ve Tahmin: 1997/98, Durum ve Tahmin 1998-1, Ocak , Ankara. Aydoğuş, O., Ege, H., Ertürk Y.E, Zöğ, N.P., 1997, Buğday Durum ve Tahmin: 1997/98, Durum ve Tahmin 1997-1, Aralık , Ankara.
Durum ve Tahmin
FINDIK
2011/2012
TEPGE YAYIN NO: 1918
ISBN: 978-975-407-338-6
ISSN: 1306-0260
TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ
TEPGE
http://www.tepge.gov.tr
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Kampüsü
1 Nolu Giriş (Eski APK Binası)
Eskişehir Yolu 9. Km
Lodumlu / ANKARA
Telefon: 0. 312. 287 58 33
Faks: 0. 312. 287 54 58

 

Advertisement